Zaciski na gryf - zacisk szczękowy, klamrowy i sprężynowy do sztangi 25 i 50 mm

Ten sam element nazywa się zaciskiem na gryf, zaciskiem do sztangi, zaciskiem na sztangę, zapinką, klamrą albo zabezpieczeniem obciążenia. Z angielska mówi się collar albo clamp. W zależności od budowy wyróżnia się zaciski sprężynowe (spinki z dwiema dźwigniami), szczękowe, nazywane też klamrowymi lub lock QR, oraz nakrętki gwintowane, czyli zaciski śrubowe do gryfów z gwintem.

W wyszukiwaniu często padają też zaciski do hantli i sztangielek. Chodzi o te same zaciski w małej średnicy, zwykle 25 mm, zakładane na gryfy do hantli z wymiennymi talerzami.

Zacisk sprężynowy jest sprzedawany na sztuki, więc na jedną sztangę potrzeba dwóch. Ma według karty stalową sprężynę, polerowaną powierzchnię odporną na wilgoć i dwie dźwignie. Zaciski szczękowe są pakowane parami, wykonane z polimeru i mają gumowe wkładki, które zapobiegają przesuwaniu się zacisku po gryfie.

Uwaga przy wersji 50 mm: w specyfikacji karty zacisku szczękowego 50 mm wpisano średnicę wewnętrzną 25 mm, podczas gdy nazwa i opis wskazują gryfy olimpijskie 50 mm. Zgodnie z nazwą i przeznaczeniem jest to zacisk na gryf 50 mm.

Zacisk musi mieć średnicę wewnętrzną równą średnicy końcówki gryfu. Zacisk 50 mm na gryfie 25 mm nie trzyma niczego, a zacisku 25 mm nie da się założyć na gryf 28 czy 30 mm. Gryfy śrubowe z kategorii gryfy mają w komplecie nakrętki z uszczelką, a gryfy olimpijskie zaciski sprężynowe, więc dodatkowe zaciski kupuje się głównie po to, żeby szybciej zmieniać obciążenie albo zastąpić zużyte.

1. Zmierz suwmiarką końcówkę gryfu, czyli tuleję, na którą nakłada się talerze, a nie część chwytną.
2. Przy gryfie śrubowym mierz po zewnętrznej krawędzi gwintu.
3. Wynik około 50 mm to standard olimpijski, około 25, 28 lub 30 mm to gryfy śrubowe.
4. Bez suwmiarki owiń końcówkę paskiem papieru, zaznacz obwód i podziel go przez 3,14.
5. Porównaj wynik z otworem talerza: talerz olimpijski ma otwór około 50-51 mm, talerz do gryfu 25 mm otwór nieco większy niż 25 mm.

Gryfy do hantli z wymiennymi talerzami mają zwykle końcówki 25 mm, ale bywają też 28 i 30 mm. Dlatego przy zakupie zacisków do hantli zawsze zmierz gryf, zamiast zakładać standard.

W domu najczęściej spotyka się zaciski sprężynowe, bo są dołączane do gryfów olimpijskich, i szczękowe, bo zakłada się je najszybciej. Nakrętki to standard gryfów śrubowych. Zaciski z dźwignią i śrubą to sprzęt typowy dla siłowni klubowych, gdzie ta sama sztanga obsługuje dziesiątki osób dziennie.

Zacisk sprężynowy 50 mm to stalowa sprężyna zwinięta w pierścień z dwiema dźwigniami. Ściśnięcie dźwigni rozpręża sprężynę i zwiększa średnicę wewnętrzną. Po wsunięciu na tuleję i puszczeniu dźwigni sprężyna zaciska się ciasno na gryfie i blokuje talerze.

Taki zacisk w zupełności wystarcza przy spokojnych ćwiczeniach siłowych: wyciskaniu, przysiadach, wiosłowaniu. Słabiej sprawdza się przy dynamicznych bojach, w których sztanga uderza o podłogę, bo wstrząs może go przesunąć. Z czasem sprężyna traci napięcie; jeśli zacisk da się przesunąć ręką po założeniu, czas go wymienić.

Zacisk szczękowy ma obejmę z tworzywa i dźwignię, która po zamknięciu dociska obejmę do gryfu. Gumowe wkładki od środka zwiększają tarcie i chronią chrom gryfu. Zakłada się go jednym ruchem: wsunąć na tuleję, dosunąć do talerza, zamknąć dźwignię. Zdejmuje się odwrotnie, co zajmuje kilka sekund.

Zaciski szczękowe 50 mm pasują do gryfów olimpijskich, a zaciski szczękowe 25 mm do gryfów śrubowych 25 mm i gryfów do hantli o tej średnicy. Na gryfie śrubowym zacisk szczękowy pozwala szybko zmieniać talerze bez odkręcania nakrętek, co przydaje się w treningu obwodowym i przy częstej zmianie ćwiczeń. Przy dużym ciężarze na gryfie 25 mm pewniejsza jest jednak nakrętka.

Sprężynowy zacisk jest węższy, więc zostawia więcej miejsca na tulei, co ma znaczenie przy gryfach 120 cm z krótkimi końcówkami i dużej liczbie talerzy. Szczękowy wymaga mniejszej siły dłoni przy zakładaniu, dlatego lubią go osoby, którym ściskanie twardej sprężyny sprawia trudność.

Fraza zaciski na gryf 25 mm dotyczy dwóch rodzajów sprzętu: krótkich sztang śrubowych, na przykład gryfu mocno łamanego 120 cm / 25 mm, oraz gryfów do hantli z talerzami. W obu przypadkach para zacisków szczękowych 25 mm zastępuje nakrętki, kiedy zależy Ci na szybkiej zmianie ciężaru.

Przy hantlach z talerzami zaciski pracują w innych warunkach niż na sztandze: hantel się obraca, przechyla i bywa odkładany na bok. Dlatego po każdej zmianie talerzy sprawdź oba zaciski i dosuń je do samych talerzy. Luz między zaciskiem a talerzem powoduje stukanie i z czasem rozluźnia mocowanie.

Gryfy olimpijskie mają tuleje o średnicy 50 mm, na które zakłada się talerze olimpijskie z otworem 50-51 mm, na przykład z kategorii obciążenia. Pasują na nie zarówno zacisk sprężynowy 50 mm, jak i para zacisków szczękowych 50 mm.

Zaciski szczękowe są częścią zestawu gryf olimpijski 220 cm z zaciskami szczękowymi i ochraniaczem na kark. Inne komplety sztangi z talerzami są w kategorii zestawy gryf + obciążenia.

Gryfy śrubowe 28 i 30 mm, takie jak gryf 180 cm / 28 mm i gryf 180 cm / 30 mm, mają w komplecie nakrętki dopasowane do swojego gwintu. Zaciski szczękowe w tych średnicach istnieją na rynku, ale w tej kategorii są tylko rozmiary 25 i 50 mm. Zacisk 25 mm nie wejdzie na gryf 28 mm, a zacisk 50 mm będzie na nim luźny i nie zablokuje talerzy.

Jeśli zgubisz nakrętkę od gryfu 28 lub 30 mm, szukaj zamiennika o tym samym gwincie albo zacisku o dokładnie tej samej średnicy. Kombinowanie z podkładkami i taśmą to nie jest bezpieczne zabezpieczenie obciążenia.

Trójramienne talerze z wyciętymi uchwytami, takie jak gumowane talerze olimpijskie z otworem 51 mm z kategorii obciążenia, mają płaską powierzchnię wokół otworu, do której zacisk przylega całym obwodem. Przy talerzach z wystającym pierścieniem wokół otworu zacisk opiera się tylko na pierścieniu, co też wystarcza, o ile jest dosunięty do końca.

Gorzej trzymają się talerze o otworze wyraźnie większym niż tuleja, na przykład stare talerze 30 mm na gryfie 25 mm. Talerz ma wtedy luz w pionie i stuka o tuleję przy każdym ruchu, a zacisk nie usunie tego luzu. Otwór talerza powinien odpowiadać średnicy gryfu, a zacisk ma tylko zablokować talerz w osi.

Gryfy łamane, takie jak gryf lekko łamany olimpijski 120 cm i gryf mocno łamany olimpijski 120 cm, mają tuleje 50 mm, więc pasują do nich te same zaciski co do długiego gryfu olimpijskiego. Krótkie gryfy mają jednak krótsze tuleje, a każdy zacisk zajmuje część tej długości.

Przy gryfie 120 cm z kilkoma dużymi talerzami po każdej stronie liczy się każdy centymetr. Węższy zacisk sprężynowy zostawia więcej miejsca niż szeroki szczękowy. Jeśli zacisk nie mieści się w całości na tulei albo wystaje poza jej koniec, zmniejsz liczbę talerzy, zastępując dwa lżejsze jednym cięższym, zamiast zakładać zacisk na krawędź.

Szerokość zacisku to parametr, o którym rzadko się myśli przy zakupie. Zaciski sprężynowe są zwykle wąskie, szczękowe z dźwignią wyraźnie szersze, a nakrętki gwintowane mają szerokość zależną od modelu. Przy długim gryfie 220 cm z długimi tulejami nie ma to znaczenia w treningu domowym, ale przy krótkich sztangach i hantlach z talerzami potrafi zdecydować, ile talerzy się zmieści.

Przed zakupem nałóż na tuleję komplet talerzy, który używasz przy najcięższej serii, i zmierz, ile zostaje wolnej tulei. Zacisk musi zmieścić się na niej w całości, z dźwignią po zewnętrznej stronie, tak żeby nie zahaczała o stojak.

Doświadczeni zawodnicy czasem ćwiczą bez zacisków przy martwym ciągu z ziemi, bo talerze dociśnięte do kołnierza i sztanga trzymana poziomo rzadko się przesuwają. W domowym treningu to jednak zła oszczędność: zmęczenie pod koniec serii sprawia, że sztanga przechyla się bardziej, niż się wydaje, a talerz, który zjedzie kilka centymetrów, zmienia rozkład ciężaru w trakcie ruchu.

Przy wyciskaniu leżąc, przysiadzie i każdym ćwiczeniu, w którym sztanga jest nad ciałem, zaciski są obowiązkowe zawsze. Zakładanie ich trwa kilka sekund, a talerz spadający na stopę albo sztanga przechylona nad twarzą to urazy, których nie da się cofnąć.

W klubach najczęściej spotyka się szczękowe zaciski z dźwignią i mocne zaciski z metalową obejmą, bo te same sztangi obsługują dziesiątki osób dziennie i muszą wytrzymać upuszczanie na podesty. W domu wystarczają zaciski sprężynowe i szczękowe z tworzywa, pod warunkiem że średnica jest właściwa, a zużyty zacisk wymienia się na czas.

Domowa siłownia ma jedną przewagę: zaciski mają zawsze to samo miejsce. Ustal je na stałe, na przykład na najwyższej półce stojaka na hantle lub w pojemniku obok stojaka na sztangę, a zaciski nie będą znikać.

1. Połóż sztangę na stojaku lub na podłodze tak, żeby się nie toczyła.
2. Nałóż talerze po obu stronach, najcięższe najbliżej kołnierza gryfu.
3. Dosuń talerze do samego kołnierza. Szczelina między kołnierzem a talerzem to miejsce, w którym talerz będzie się przesuwał.
4. Wsuń zacisk na tuleję i dociśnij go do ostatniego talerza.
5. Zamknij dźwignię zacisku szczękowego albo puść dźwignie sprężynowego.
6. Sprawdź oba zaciski, próbując przesunąć je ręką. Nie mogą się ruszać.
7. Załóż zacisk po drugiej stronie w ten sam sposób, zanim podniesiesz sztangę.

Przy zdejmowaniu kolejność jest odwrotna: najpierw zacisk, potem talerze, zawsze naprzemiennie z obu stron, jeśli sztanga leży na stojaku. Zdjęcie wszystkich talerzy z jednej strony może przewrócić gryf z drugiej.

Prosta zasada: jeśli sztanga zmienia kąt albo jest nad Tobą, zaciski są obowiązkowe. Przy hip thrust i przysiadzie przyda się też ochraniacz na gryf z kategorii ochraniacze.

• Zawsze zakładaj zaciski po obu stronach, nawet przy lekkim ciężarze.
• Przed serią sprawdź, czy zaciski nie przesunęły się od poprzedniej.
• Przy wyciskaniu leżąc ćwicz na stojaku z hakami asekuracyjnymi albo z partnerem.
• Nie upuszczaj sztangi z żeliwnymi talerzami z wysokości; to niszczy talerze, zaciski i podłogę.
• Uszkodzony zacisk, pęknięta obejma albo zwiotczała sprężyna to sprzęt do wymiany, a nie do naprawy taśmą.
• Trzymaj zaciski w stałym miejscu, na przykład na stojaku na hantle albo w pojemniku, żeby nie ćwiczyć bez nich tylko dlatego, że się zgubiły.

Małe talerze, na przykład 1,25 kg i 2,5 kg, zakłada się na końcu, za dużymi talerzami. Są cienkie, więc łatwo przesuwają się na tulei, jeśli zacisk nie jest dociśnięty. Przy dokładaniu mikroobciążeń zawsze zdejmij zacisk, dołóż talerz i załóż zacisk ponownie, dosuwając go do samego talerza.

Masa zacisków też liczy się do ciężaru sztangi. Lekkie zaciski sprężynowe i szczękowe z tworzywa ważą zwykle niewiele, więc w domowym treningu można je pominąć w obliczeniach, ale ciężkie zaciski klubowe potrafią dodać po kilka kilogramów na parę.

Zaciski sprężynowe przecieraj z potu i kurzu, a po treningu w wilgotnym miejscu wytrzyj do sucha. Zaciski szczękowe czyść wilgotną szmatką; gumowe wkładki nie lubią olejów i rozpuszczalników, które zmniejszają ich przyczepność. Gwint gryfu śrubowego czyść szczotką i od czasu do czasu przetrzyj cienką warstwą oleju, ale tak, żeby nie został on na zaciskach.

Przechowuj zaciski osobno, a nie założone na gryf. Zacisk sprężynowy trzymany na tulei przez tygodnie traci napięcie szybciej, a szczękowy z zamkniętą dźwignią odkształca gumę.

• Tuleja - końcówka gryfu, na którą zakłada się talerze i zaciski.
• Kołnierz - pierścień oddzielający część chwytną od tulei, o który opierają się talerze.
• Zacisk szczękowy, klamrowy, lock QR - zacisk z obejmą i dźwignią.
• Zacisk sprężynowy - stalowa sprężyna z dwiema dźwigniami.
• Nakrętka gwintowana - zacisk śrubowy do gryfu z gwintem, zwykle 25, 28 lub 30 mm.
• Gryf olimpijski - gryf z tulejami 50 mm.
• Mikroobciążenia - talerze 1,25 i 2,5 kg do małych przyrostów ciężaru.

• Zmierzona średnica tulei gryfu: 25, 28, 30 czy 50 mm.
• Liczba zacisków: dwa na sztangę, sprężynowe są sprzedawane na sztuki, szczękowe parami.
• Typ: szczękowy do częstej zmiany talerzy, sprężynowy jako lekki zapas.
• Miejsce na tulei przy maksymalnej liczbie talerzy.
• Zapasowa para do drugiego gryfu lub hantli, jeśli trenujesz z kilkoma sztangami.