Pedały platformowe - pedały do roweru MTB, BMX i miejskiego, aluminiowe i nylonowe

Ten sam produkt ma kilka nazw. Pedały platformowe albo po prostu platformy to określenie używane w sklepach i serwisach. Pedały zwykłe lub tradycyjne to nazwa w opozycji do pedałów zatrzaskowych. Angielskie flat pedals lub flaty spotkasz w opisach rowerów górskich. Potocznie mówi się też pedała i pedało, choć poprawna forma to pedał i pedały.

Pedały sprzedaje się parą, jako komplet L+P, czyli lewy i prawy. To nie jest kwestia wyglądu: oba mają inny kierunek gwintu i nie wolno ich zamieniać stronami. Szczegóły są w części o oznaczeniach L i R.

Częste nieporozumienie dotyczy wyszukiwania "pedały z ramieniem". Ramię, na które wkręca się pedał, to korba, część napędu roweru. Pedały platformowe sprzedaje się bez korb, a pasują do każdej korby z otworem o tym samym gwincie.

Główna alternatywa dla platform to pedały zatrzaskowe, nazywane od systemu Shimano pedałami SPD. But z przykręconym blokiem wpina się w mechanizm pedału i jest z nim połączony do momentu wypięcia ruchem pięty na zewnątrz.

Pedały platformowe wybiera się wtedy, gdy liczy się swoboda i bezpieczeństwo: w ruchu miejskim, na wycieczkach z postojami, w trudnym terenie, w którym często podpierasz się nogą, i do nauki jazdy. Zatrzaski dają przewagę wydajności na długich, równych dystansach. Są też pedały hybrydowe, z platformą po jednej stronie i zatrzaskiem po drugiej, dla osób, które jeżdżą raz w butach z blokiem, raz w zwykłych.

To jedno z najczęstszych pytań przy zakupie. Pedały są uniwersalne w obrębie jednego gwintu, a w rowerach występują dwa standardy:

Wszystkie pedały w tej kategorii mają według kart produktów stalową oś Cr-Mo z gwintem 9/16 cala. Pasują więc do zdecydowanej większości rowerów dla dorosłych, bez względu na markę roweru i producenta korby.

Jak sprawdzić gwint w swoim rowerze: korba jednoczęściowa to jeden wygięty pręt stalowy, który przechodzi przez suport i tworzy oba ramiona. W takim rowerze zwykle jest gwint 1/2 cala. Jeśli każde ramię korby jest osobnym elementem przykręconym do osi suportu, masz prawie na pewno gwint 9/16 cala. W razie wątpliwości wykręć stary pedał i zmierz średnicę gwintu suwmiarką: około 14 mm oznacza 9/16, około 12,7 mm oznacza 1/2.

Pedały do roweru stacjonarnego to osobny przypadek. Wiele rowerków treningowych ma gwint 9/16, ale zdarza się też 1/2 cala, a niektóre konstrukcje mają pedały z paskami przytrzymującymi stopę. Przed zakupem wykręć jeden pedał i sprawdź średnicę.

Pedały w komplecie mają oznaczenia L (left, lewy) i R (right, prawy), wybite zwykle na osi lub jej kołnierzu. Wszystkie modele w tej kategorii są tak oznaczone. Prawy pedał, od strony łańcucha, ma zwykły gwint prawoskrętny i wkręca się go zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Lewy ma gwint lewoskrętny i wkręca się go w przeciwnym kierunku.

Odwrotny gwint nie jest przypadkiem. Pedał obraca się względem korby w czasie jazdy, a odwrotny gwint z lewej strony sprawia, że ten ruch dokręca pedał zamiast go odkręcać. Prosta reguła pamięciowa: pedał zawsze wkręca się w kierunku jazdy roweru, czyli patrząc z boku, obracasz kluczem tak, jakbyś pchał rower do przodu.

Wkręcenie lewego pedału w prawą korbę lub odwrotnie niszczy gwint w korbie, często już przy pierwszych obrotach kluczem. Jeśli pedał od początku idzie ciężko, zatrzymaj się i sprawdź oznaczenia.

W kategorii są cztery rodziny pedałów platformowych Rockbros. Parametry poniżej pochodzą z kart produktów; waga dotyczy jednego pedału, a wymiar jest podany tak, jak na karcie.

Wspólne dla wszystkich: stalowa oś Cr-Mo z gwintem 9/16 cala, montaż kluczem imbusowym i oznaczenia L i R. Karty modeli JT201012 podają 4 uszczelnione łożyska maszynowe, karty 2017-12C uszczelnione łożyska maszynowe, a karty JT201012, 2017-12C i M906 trzy uszczelki przeciwpyłowe. Karta K203 nie opisuje łożysk.

Wymiary producent podaje różnie: przy modelu JT201012 to wymiar platformy, przy K203 trzy liczby wyglądają na wymiar razem z osią. Dlatego przy porównywaniu wielkości platformy zestawiaj modele w obrębie jednej rodziny albo zmierz platformę po rozpakowaniu.

W zestawach są też dodatki: przy JT201012 karta wymienia 5 zapasowych pinów i klucz płaski do ich wkręcania, przy 2017-12C 3 zapasowe piny i klucz do montażu (przy wersji CGN karta wymienia tylko piny), przy M906 klucz do montażu.

To drugie najczęstsze pytanie po gwincie. Oba materiały mają swoje miejsce, a różnica nie sprowadza się do tego, że metal jest lepszy.

Nylon w dobrych pedałach to tworzywo wzmacniane włóknem, a nie miękki plastik. Producent pedałów 2017-12C opisuje je jako nylon o wytrzymałości porównywalnej z metalowymi odpowiednikami. W praktyce nylonowe platformy są popularne w BMX i dirt właśnie dlatego, że przy ślizganiu po murkach i uderzeniach o przeszkody nie wyginają się jak aluminium, a po porysowaniu nie tracą wyglądu tak mocno.

Aluminiowe platformy wybiera się do roweru górskiego i do długiej eksploatacji, gdy liczy się sztywność i trwałe gwinty pinów. Według kart lżejsze są pedały K203 (150 g sztuka), cięższe, ale z większą liczbą pinów, pedały JT201012 (200 g sztuka).

Piny, nazywane też kolcami lub gwoździami, to krótkie kołki wkręcone w platformę. Wbijają się lekko w podeszwę i nie pozwalają stopie zsunąć się z pedału, szczególnie na wybojach i w deszczu.

Więcej pinów nie zawsze znaczy lepiej. Mocny chwyt przydaje się w terenie, gdzie stopa nie może się przesunąć na korzeniach i kamieniach. W mieście, gdzie często zatrzymujesz się na światłach i przestawiasz stopę, lepiej sprawdza się umiarkowany chwyt, który pozwala skorygować ustawienie stopy bez podnoszenia jej z pedału.

Piny pracują najlepiej z butami o płaskiej podeszwie z miękkiej gumy. W butach z twardą, głęboko rzeźbioną podeszwą, na przykład trekkingowych, piny trafiają w rowki bieżnika i chwyt jest słabszy.

Platforma obraca się na osi, a o płynności i trwałości tego obrotu decydują łożyska. W prostych pedałach są to luźne kulki albo tuleje ślizgowe, w lepszych uszczelnione łożyska maszynowe, czyli fabrycznie zamknięte łożyska kulkowe. Karty pedałów JT201012 podają 4 takie łożyska, a karty 2017-12C uszczelnione łożyska maszynowe bez podania liczby.

Łożyska maszynowe mają dwie zalety. Obracają się równo, bez wyczuwalnych oporów i luzów, i są zamknięte przed wodą i piaskiem, więc nie wymagają regularnego smarowania. Uszczelki przeciwpyłowe na wylocie osi, opisane w kartach modeli JT201012, 2017-12C i M906, dodatkowo chronią wnętrze w czasie jazdy w deszczu i błocie.

Pedał powinien obracać się na osi płynnie, ale nie wirować bez końca po jednym pchnięciu. Lekki opór to normalny efekt uszczelek. Wyczuwalny luz, stukanie albo chrobotanie przy obracaniu ręką to sygnał zużycia łożysk.

Duża platforma daje stopie więcej oparcia i lepiej rozkłada nacisk, co odczuwasz na długiej wycieczce i w butach z miękką podeszwą. Mała platforma jest lżejsza i daje więcej miejsca od podłoża przy pochylaniu roweru w zakręcie.

Przy dużych stopach, mniej więcej od rozmiaru 44, wybieraj platformy o długości i szerokości około 10 cm lub więcej, żeby podeszwa nie wystawała poza pedał. Przy małych stopach, w rowerze dziecka lub nastolatka, za duża platforma nie przeszkadza w jeździe, ale zwiększa wagę. Grubość platformy też ma znaczenie: pedały JT201012 mają według karty 17 mm grubości, a 2017-12C 2 cm. Cieńsza platforma ustawia stopę bliżej osi, co daje stabilniejsze odczucie przy pochylaniu stopy.

Kształt powierzchni również się liczy. Lekko wklęsła platforma, wyższa na brzegach niż na środku, lepiej trzyma śródstopie niż zupełnie płaska. Taki profil mają zwykle pedały do MTB i BMX.

Według kart pojedynczy pedał w tej kategorii waży od 150 g (K203) przez 152 g (M906) i 190 g (2017-12C) do 200 g (JT201012). Para pedałów waży więc od około 300 do około 400 g. Różnica 100 g na parze jest odczuwalna dla osób, które liczą wagę roweru wyczynowego, ale w rowerze miejskim, trekkingowym czy rekreacyjnym MTB nie wpływa na jazdę.

Ważniejsze od wagi jest dopasowanie platformy i pinów do butów i terenu. Cięższy pedał z większą platformą i dwunastoma pinami w terenie daje więcej pewności niż lżejszy z mniejszą liczbą pinów.

W rowerze górskim pedał musi trzymać stopę na wybojach, korzeniach i w błocie, a jednocześnie pozwalać szybko zdjąć nogę, gdy trzeba się podeprzeć. Dlatego do MTB wybiera się szerokie platformy z wieloma pinami i uszczelnionymi łożyskami.

Z modeli w kategorii do jazdy w terenie najlepiej pasują aluminiowe pedały JT201012 z 12 pinami na stronę i 4 uszczelnionymi łożyskami oraz nylonowe pedały 2017-12C z 10 pinami, odporniejsze na uderzenia o kamienie. Do rekreacyjnej jazdy po leśnych drogach wystarczą też pedały K203 z 8 pinami.

Przy pedałach z dużą liczbą pinów w terenie pamiętaj o ochronie łydek. Pin wystający kilka milimetrów potrafi przy zsunięciu stopy rozciąć skórę. Na zjazdy wiele osób zakłada ochraniacze na piszczele.

W BMX pedał dostaje uderzenia, których w zwykłej jeździe nie ma: lądowania po skokach, ślizgi po krawędziach, obijanie o murki. Dlatego w tej dyscyplinie popularne są pedały nylonowe, które przy uderzeniu uginają się zamiast pękać lub wyginać się na stałe, oraz duże platformy z wieloma pinami.

Do BMX z korbą trzyczęściową i gwintem 9/16 cala pasują nylonowe pedały 2017-12C, dostępne w kilku kolorach. Starsze i najprostsze BMX z korbą jednoczęściową mają gwint 1/2 cala, do którego te pedały nie pasują. Przed zakupem sprawdź, jak zbudowana jest korba w Twoim rowerze.

W mieście i na wycieczkach liczy się wygoda w zwykłych butach, a nie maksymalny chwyt. Platforma z umiarkowaną liczbą pinów pozwala jeździć w trampkach, butach do biegania czy półbutach bez ryzyka zniszczenia podeszwy. Do takiej jazdy dobrze pasuje kompozytowy pedał M906 z 5 pinami na stronę oraz aluminiowe pedały K203.

Rowery szosowe i gravelowe fabrycznie zwykle mają pedały zatrzaskowe albo nie mają pedałów wcale. Platformy montuje się w nich, gdy rower służy do dojazdów i rekreacji, a nie do treningu. Korby szosowe mają gwint 9/16 cala, więc pedały z tej kategorii do nich pasują.

W rowerach trekkingowych i miejskich fabryczne pedały są często tanie i plastikowe, z łożyskami bez uszczelek. Wymiana na platformy z uszczelnionymi łożyskami i pinami to jedna z prostszych zmian, które poprawiają wygodę jazdy, szczególnie w deszczu.

W rowerach dziecięcych najważniejszy jest gwint. Rowery z kołami 20 cali i większymi mają zwykle korby dwuczęściowe z gwintem 9/16 cala, ale mniejsze rowerki i najprostsze konstrukcje często mają korbę jednoczęściową z gwintem 1/2 cala. Pedały z tej kategorii pasują tylko do pierwszej grupy.

Dla dziecka lepiej sprawdzają się pedały z umiarkowaną liczbą pinów albo nylonowe. Dziecko często zsuwa stopę z pedału i podpiera się nogą, a mocne piny przy otarciu łydki zostawiają bolesne zadrapania. Kolorowe pedały, na przykład żółte 2017-12C lub turkusowe 2017-12C, dzieci często wybierają same.

Piny wbijają się w gumę podeszwy i z czasem zostawiają w niej drobne ślady. W butach z miękką, płaską podeszwą, takich jak buty rowerowe do platform, trampki czy buty skate, to normalne zużycie, które nie wpływa na chodzenie. W butach z cienką, delikatną podeszwą albo w eleganckich butach skórzanych ślady będą widoczne szybciej.

Jeśli jeździsz w butach codziennych, wybieraj pedały z mniejszą liczbą pinów lub z pinami krótszymi. Część osób wykręca kilka pinów z pedałów do jazdy po mieście, żeby zmniejszyć ich agresywność. W terenie warto mieć buty przeznaczone do platform, z płaską podeszwą z miękkiej gumy, która lepiej współpracuje z pinami i jest trwalsza.

Najgorzej z platformami pracują buty z twardą, głęboko rzeźbioną podeszwą, na przykład trekkingowe. Chwyt jest w nich słabszy, bo piny trafiają w rowki bieżnika, a stopa może się przesuwać.

Pedały platformowe są elementem, który łatwo dopasować do koloru roweru, linek czy chwytów kierownicy. Kolory według kart produktów:

W pedałach aluminiowych kolor daje anodowanie, czyli warstwa tlenku na powierzchni metalu. Jest odporniejsze niż farba, ale przy uderzeniach o kamienie zdziera się do gołego aluminium. W nylonowych barwione jest samo tworzywo, więc rysy są mniej widoczne.

1. Ustaw rower stabilnie, najlepiej na stojaku albo oparty o ścianę, i zrzuć łańcuch na największą zębatkę z przodu, żeby nie pokaleczyć dłoni o zęby.
2. Dobierz narzędzie: większość pedałów ma płaszczyzny pod klucz płaski 15 mm albo gniazdo imbusowe 6 lub 8 mm od strony wewnętrznej korby. Pedały z tej kategorii montuje się kluczem imbusowym.
3. Prawy pedał (od strony łańcucha) odkręcasz w lewo, czyli przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.
4. Lewy pedał odkręcasz w prawo, czyli zgodnie z ruchem wskazówek zegara, bo ma gwint lewoskrętny.
5. Najprościej zapamiętać, że pedał odkręca się w kierunku tyłu roweru. Ustaw korbę poziomo, klucz prawie równolegle do niej i naciśnij nogą lub dłonią w dół.
6. Jeśli pedał nie chce puścić, nie przedłużaj klucza rurą od razu. Zakrop gwint penetrującym środkiem, odczekaj kilkanaście minut i spróbuj ponownie.

1. Oczyść gwinty w korbach z piasku i starego smaru.
2. Nałóż cienką warstwę smaru na gwint osi każdego pedału. Smar zapobiega zapieczeniu i skrzypieniu, a przy następnej wymianie pedał łatwo się odkręci.
3. Sprawdź oznaczenia: R do prawej korby od strony łańcucha, L do lewej.
4. Wkręć oba pedały ręką na kilka obrotów. Gwint powinien wchodzić lekko. Jeśli stawia opór od pierwszego obrotu, wykręć pedał i sprawdź, czy nie jest krzywo albo po niewłaściwej stronie.
5. Dokręć pedały kluczem imbusowym. Prawy wkręca się w prawo, lewy w lewo, czyli oba w kierunku jazdy. Producenci korb podają moment dokręcenia zwykle w zakresie około 35-55 Nm; bez klucza dynamometrycznego dokręć mocno, ale bez przedłużania klucza.
6. Po pierwszych kilkunastu kilometrach sprawdź, czy pedały się nie poluzowały.

Do montażu i drobnych napraw w drodze wystarcza multitool 16 w 1 z kluczami imbusowymi. Inne narzędzia rowerowe są w kategorii narzędzia wielofunkcyjne.

Piny zużywają się i wyłamują, szczególnie w terenie, gdzie pedał uderza o kamienie. W pedałach z wkręcanymi pinami nie trzeba wtedy kupować nowych pedałów, wystarczy wymienić piny. W zestawach z pedałami JT201012 karta wymienia 5 zapasowych pinów i klucz płaski do ich wkręcania, a w zestawach 2017-12C 3 zapasowe piny.

Uszkodzony pin wykręć kluczem albo, jeśli jest złamany na równo z platformą, ostrożnie szczypcami. Przed wkręceniem nowego oczyść gwint z błota. Nie dokręcaj pinów na siłę, szczególnie w platformach nylonowych, w których za mocne dokręcenie może uszkodzić gwint w tworzywie. Piny można też wykręcać celowo, jeśli chcesz zmniejszyć chwyt do jazdy w delikatnych butach.

• Myj pedały razem z rowerem, ale nie kieruj strumienia myjki ciśnieniowej prosto w wylot osi, bo woda pod ciśnieniem przechodzi przez uszczelki do łożysk. Do mycia napędu przydaje się zestaw szczotek do roweru.
• Sprawdzaj luz. Złap pedał i spróbuj poruszyć nim na boki względem osi. Wyczuwalny luz oznacza zużyte łożyska.
• Raz na sezon wykręć pedały, oczyść gwinty i nałóż świeży smar. Zapobiega to zapieczeniu pedału w korbie, co przy aluminiowych korbach jest częstym problemem.
• Kontroluj piny po jeździe w terenie i wymieniaj wyłamane.
• Zimą po jeździe po solonych ulicach przetrzyj pedały wilgotną szmatką, bo sól przyspiesza korozję stalowej osi i pinów.

Środki do mycia i smarowania roweru są w kategorii czyszczenie i konserwacja.

Najpoważniejszy z tych problemów to zniszczony gwint w korbie, najczęściej po wkręceniu pedału po złej stronie lub krzywo. Naprawa wymaga wklejki gwintowanej w serwisie albo wymiany korby, dlatego przy montażu warto poświęcić chwilę na sprawdzenie oznaczeń L i R.

Pedały z ostrymi pinami chronią przed zsunięciem stopy, ale przy upadku albo przy zsunięciu nogi mogą zranić łydkę. Przy jeździe w terenie i na BMX rozważ ochraniacze na piszczele, a w mieście wybieraj pedały z mniejszą liczbą pinów.

Przepisy o wyposażeniu roweru w Polsce dopuszczają światła odblaskowe barwy żółtej na pedałach, ale ich nie wymagają. Obowiązkowe są światło przednie i tylne oraz tylne światło odblaskowe. Karty pedałów z tej kategorii nie wymieniają odblasków, więc jeśli jeździsz po zmroku, zadbaj o oświetlenie rowerowe i dodatkowe elementy odblaskowe na kostkach lub butach, które w ruchu są szczególnie dobrze widoczne.

Pedały wymienia się, gdy mają luz na osi, którego nie da się usunąć, gdy platforma jest pęknięta lub wygięta, gdy gwinty pinów są zniszczone albo gdy fabryczne pedały są za małe lub za śliskie do Twoich butów. W rowerach z fabrycznymi pedałami z prostego tworzywa wymiana na platformy z pinami i uszczelnionymi łożyskami często jest pierwszą zmianą, jaką robi się w nowym rowerze.

Używane pedały kupuje się rzadko, bo trudno ocenić stan łożysk bez rozkręcenia. Jeśli rozważasz taki zakup, sprawdź luz na osi, płynność obrotu i stan gwintu osi. Pedał z zatartym gwintem może uszkodzić gwint w korbie.

Wymiana pedałów to dobry moment, żeby sprawdzić resztę napędu i punktów podparcia. Kilka rzeczy, które zwykle idą w parze z nowymi pedałami:

• luz i stan korb oraz suportu - stukanie przy pedałowaniu bywa winą suportu, a nie pedału;
• wysokość i wygoda siodełka - siodła i inne części są w kategorii części rowerowe;
• chwyty kierownicy, które razem z pedałami decydują o pewności prowadzenia roweru;
• drobne akcesoria na trasę, zebrane w dziale rowery i akcesoria, na przykład rękawki kolarskie na zmienną pogodę.

• Pedały platformowe, platformy, flaty - pedały z płaską powierzchnią do jazdy w zwykłych butach.
• Pedały zatrzaskowe, SPD - pedały z mechanizmem, w który wpina się blok przykręcony do buta.
• Korba - ramię napędu, w które wkręca się pedał.
• Gwint 9/16 cala - standard osi pedału w rowerach dla dorosłych, około 14,3 mm.
• Gwint 1/2 cala - mniejszy standard w korbach jednoczęściowych, około 12,7 mm.
• Oś Cr-Mo - oś ze stali chromowo-molibdenowej, wytrzymała i odporna na zginanie.
• Piny - wkręcane kołki na platformie, które trzymają podeszwę.
• Łożyska maszynowe - fabrycznie zamknięte łożyska kulkowe, odporne na wodę i brud.
• Anodowanie - barwiona warstwa tlenku na aluminium.
• Komplet L+P - para pedałów, lewy z gwintem lewoskrętnym i prawy z prawoskrętnym.

1. Jaki gwint ma korba w Twoim rowerze: 9/16 cala (korba dwu- lub trzyczęściowa) czy 1/2 cala (jednoczęściowa)?
2. Gdzie jeździsz najczęściej: miasto, wycieczki, teren, BMX?
3. W jakich butach jeździsz i czy piny nie zniszczą ich podeszwy?
4. Aluminium czy nylon: sztywność i trwałe gwinty, czy odporność na uderzenia?
5. Ile pinów potrzebujesz: 5 do miasta, 8-12 do terenu?
6. Czy platforma jest wystarczająco duża do rozmiaru Twojego buta?
7. Czy masz klucz imbusowy pasujący do pedałów i smar do gwintu?
8. Czy pamiętasz o oznaczeniach L i R przy montażu?