Części rowerowe - siodełko do roweru, wygodne i miękkie siedzenie rowerowe

W sklepach rowerowych najczęściej pisze się siodełko albo siodło. W wyszukiwarce równie często pada siedzenie do roweru, siedzisko rowerowe, a nawet siedzonko. Wszystkie te słowa oznaczają tę samą część: element mocowany do sztycy, na którym siedzi rowerzysta.

Od siodełka odróżnij fotelik rowerowy, czyli siedzisko dla dziecka montowane na bagażniku lub ramie, oraz sztycę, czyli rurę, na której siodełko jest osadzone. Fotelików i sztyc w tej kategorii nie ma, ale przy wymianie siodełka trzeba wiedzieć, jaki typ sztycy masz w rowerze.

Wszystkie trzy siodełka mają centralne zagłębienie lub kanał zmniejszający nacisk na krocze i są opisane jako uniwersalne, dla kobiet i mężczyzn. W zestawie jest jarzmo do montażu. Dane z kart produktów:

Siodełko Rockbros AQ-106 ma pokrycie z poliuretanu na piance poliuretanowej i zawieszenie na dwóch stalowych prętach. To uniwersalny wybór do roweru trekkingowego, crossowego i górskiego używanego rekreacyjnie. Siodełko Rockbros AQ-6090 jest najszersze, z wydrążonym środkiem poprawiającym wentylację i pianką z pamięcią kształtu, przeznaczone do jazdy w bardziej wyprostowanej pozycji. Siodełko Rockbros 6685CC1E-BBK jest najwęższe i najlżejsze, opisane jako siodełko do rowerów MTB, crossowych i trekkingowych.

Zestawienie trzech modeli według sposobu jazdy, na podstawie szerokości i opisu z kart:

Jeśli stoisz między dwoma modelami, rozstrzyga pomiar kości kulszowych i to, jak długo jeździsz bez przerwy. Na trasy do pół godziny w zwykłych spodniach wygrywa zwykle szersze i bardziej miękkie siodło, na dłuższe węższe i twardsze.

Kości kulszowe to dwa punkty miednicy, na których opierasz ciężar ciała na siodełku. Siodełko powinno podpierać oba te punkty. Za wąskie siodło wciska się między nie i uciska tkanki miękkie, za szerokie ociera o wewnętrzną stronę ud. Rozstaw zmierzysz w domu:

1. Połóż na krześle lub schodku kawałek tektury falistej albo grubą piankę.
2. Usiądź na niej prosto, unieś stopy i pochyl się lekko do przodu, jak na rowerze.
3. Wstań. Na tekturze zostaną dwa wgłębienia po kościach kulszowych.
4. Zmierz linijką odległość między środkami wgłębień.

U dorosłych wynik mieści się zwykle w przedziale od około 10 do 16 cm. Kobiety mają przeciętnie szerszą miednicę niż mężczyźni, ale rozrzut wewnątrz obu grup jest duży, dlatego pomiar mówi więcej niż płeć.

Im bardziej pochylasz się do przodu, tym mniej ciężaru spoczywa na kościach kulszowych i tym węższe może być siodło. Im bardziej siedzisz wyprostowany, tym szerszego siodła potrzebujesz. Orientacyjnie, do zmierzonego rozstawu kości dodaje się:

Przykład: przy rozstawie kości 12 cm i jeździe w pozycji pośredniej szukasz siodełka o szerokości około 15-16 cm, więc model 6685CC1E-BBK o szerokości 16,2 cm albo AQ-106 o szerokości 17,2 cm. Przy jeździe wyprostowanej na rowerze miejskim ta sama osoba wygodniej usiądzie na szerokim AQ-6090 o szerokości około 22 cm. To wartości orientacyjne, producenci siodeł podają różne przeliczniki.

Miękkie siodełko kusi w sklepie, bo po naciśnięciu dłonią wydaje się najwygodniejsze. Na dłuższej trasie gruba, bardzo miękka pianka ugina się pod kościami kulszowymi, a nacisk przenosi się na krocze, czyli dokładnie tam, gdzie boli najbardziej. Do tego miękka powierzchnia mocniej ociera o uda przy pedałowaniu.

Dlatego zasada jest prosta: im krótsze i spokojniejsze trasy w pozycji wyprostowanej, tym więcej miękkości może mieć siodło. Im dłuższe trasy i bardziej sportowa pozycja, tym twardsze i węższe siodło, a amortyzację daje wkładka w spodenkach. Miękkie siodełko AQ-6090 z pianką z pamięcią kształtu sprawdzi się na rowerze miejskim i rekreacyjnym, a na dłuższe trasy w pozycji pośredniej lepiej pasuje AQ-106.

Wycięcie albo kanał wzdłuż środka siodełka odciąża okolice krocza, gdzie przebiegają naczynia krwionośne i nerwy. Drętwienie w tym miejscu to sygnał, że siodło uciska tkanki miękkie: jest za wąskie, za miękkie, ustawione dziobem do góry albo za wysoko. Wszystkie siodełka z tej kategorii mają centralne zagłębienie, a AQ-6090 także wydrążony środek poprawiający wentylację.

Mężczyźni z problemami prostaty często szukają siodełka z otworem i to rozsądny kierunek, ale samo siodło nie rozwiązuje problemu, jeśli jest źle ustawione. Przy dolegliwościach, które nie mijają po zmianie siodła i ustawienia, skonsultuj się z lekarzem.

Siodełka damskie są zwykle krótsze i szersze w tylnej części, często z szerszym wycięciem, bo kobiety mają przeciętnie szerzej rozstawione kości kulszowe i inaczej rozłożony nacisk w okolicy krocza. Siodełka męskie bywają dłuższe i węższe. W praktyce o wygodzie decyduje pomiar rozstawu kości i pozycja na rowerze, a nie oznaczenie na pudełku.

Trzy siodełka z tej kategorii są opisane jako uniwersalne. Mężczyzna jeżdżący w pozycji pośredniej znajdzie wygodne siodełko wśród węższych modeli 6685CC1E-BBK i AQ-106. Kobieta o szerszym rozstawie kości albo osoba jeżdżąca wyprostowanie usiądzie wygodniej na szerokim siodełku AQ-6090.

W rowerze górskim siodełko musi pozwalać na swobodne przesuwanie się nad siodłem na zjazdach i nie zaczepiać o spodenki. Dlatego siodła MTB są zwykle węższe, z zaokrągloną tylną częścią i wytrzymałym pokryciem odpornym na przetarcia przy upadkach. Siodełko Rockbros 6685CC1E-BBK o szerokości 16,2 cm i masie 0,4 kg ma pokrycie ze skóry PCV i jest opisane jako siodło do rowerów MTB, crossowych i trekkingowych.

Do górala używanego głównie rekreacyjnie, na leśnych drogach i wycieczkach, sprawdzi się też nieco szersze AQ-106. Bardzo szerokie i miękkie siodło utrudnia jazdę w terenie i ociera o uda przy stromych podjazdach.

Na rowerze miejskim siedzisz prosto, z wysoką kierownicą, a ciężar ciała spoczywa głównie na siodle. Trasy są krótkie, często w zwykłych spodniach, bez wkładki. Tu sprawdza się szerokie i miękkie siodełko, takie jak AQ-6090 o szerokości około 22 cm, z antypoślizgowym pokryciem, które nie pozwala zsuwać się do przodu.

Rower trekkingowy to kompromis: pozycja pośrednia, dłuższe trasy, czasem bagaż. Pasuje do niego siodło średniej szerokości, na przykład ergonomiczne siodełko AQ-106 z zawieszeniem na dwóch stalowych prętach, które tłumią część drgań od nawierzchni.

Na szosie pozycja jest najbardziej pochylona, a trasy najdłuższe. Siodła szosowe są wąskie, twarde i lekkie, a za komfort odpowiadają spodenki z wkładką. Siodełka z tej kategorii są projektowane z myślą o jeździe rekreacyjnej, więc do sportowej szosy lepiej wybrać specjalistyczne siodło szosowe. Najwęższy model, 6685CC1E-BBK, może sprawdzić się na gravelu i szosie w spokojniejszej, bardziej wyprostowanej pozycji.

Rowery stacjonarne mają często siodełko mocowane na szynach, jak zwykły rower, ale bywają też modele z własnym, nietypowym mocowaniem. Przed zakupem sprawdź, czy pod starym siodełkiem są dwie równoległe szyny lub prosta rurka, na którą da się założyć jarzmo. Wtedy siodełko rowerowe zwykle pasuje.

Siodełka z tej kategorii mają długość około 26 cm i są przeznaczone dla dorosłych. Do roweru dziecięcego potrzebne jest mniejsze siodło: dorosłe siodełko na małym rowerze utrudnia dziecku podpieranie się nogami i schodzenie z roweru.

Na trasach dłuższych niż dwie, trzy godziny najwięcej znaczy dopasowanie, a nie miękkość. Siodło powinno podpierać kości kulszowe i nie uciskać krocza, a pianka nie może zapadać się pod ciężarem po kilkudziesięciu kilometrach. Dlatego na długie trasy wybiera się zwykle siodło średniej szerokości, z kanałem w środku i umiarkowanie twardym wypełnieniem, a do tego spodenki z wkładką.

Z tej kategorii na dłuższe wycieczki w pozycji pośredniej najlepiej pasuje AQ-106 z pięcioma strefami nacisku opisanymi na karcie i zawieszeniem na prętach. Na wielogodzinną jazdę po asfalcie w pochylonej pozycji lepszy będzie węższy 6685CC1E-BBK. Bardzo szerokie, miękkie siodło sprawdza się na krótszych dystansach.

Osoby wracające do roweru po latach i seniorzy jeżdżą zwykle w pozycji wyprostowanej, na rowerze miejskim lub trekkingowym z wysoko ustawioną kierownicą. W takiej pozycji prawie cały ciężar ciała spoczywa na siodle, więc szerokie siedzisko z miękkim wypełnieniem, takie jak AQ-6090, jest naturalnym wyborem.

Na początek wystarczą krótkie przejażdżki, które co kilka dni się wydłuża. Ciało przyzwyczaja się do siodła stopniowo, a ból po pierwszych wyjazdach mija zwykle szybciej, niż się wydaje. Pomaga też niższe ustawienie siodła na pierwsze dni, żeby łatwo było podeprzeć się stopą, a potem stopniowe podnoszenie do właściwej wysokości.

W rowerze elektrycznym silnik wspomaga pedałowanie, więc rowerzysta częściej siedzi wyprostowany i mniej obciąża pedały. Więcej ciężaru spoczywa na siodle, dlatego w e-rowerach miejskich i trekkingowych dobrze sprawdzają się szersze siodła. Mocowanie jest takie samo jak w zwykłym rowerze: szyny w zacisku sztycy.

Rowery składane mają zwykle długą sztycę z zaciskiem i małe koła, które słabiej tłumią drgania. Karty siodełek AQ-106 i AQ-6090 wymieniają rower składany wśród pasujących rowerów. Przy składaku sprawdź tylko, czy szersze siodło nie zahacza o ramę po złożeniu.

• Po godzinie jazdy czujesz zmęczenie mięśni, ale nie ból w jednym punkcie i nie drętwienie.
• Nie przesuwasz się stale do przodu ani do tyłu, siedzisz w jednym miejscu siodła.
• Biodra są stabilne, nie kołyszą się na boki przy pedałowaniu.
• Uda nie ocierają o boki siodła przy każdym obrocie korby.
• Dłonie nie drętwieją, bo ciężar nie przenosi się na kierownicę.
• Następnego dnia nie ma otarć ani zaczerwienień w okolicy krocza.

Pod każdym siodełkiem są dwie szyny, czyli pręty, za które chwyta zacisk. Sposób mocowania zależy od sztycy.

Jarzmo, które jest w zestawie ze wszystkimi trzema siodełkami, przydaje się w rowerach z prostą sztycą bez własnego zacisku, typowych dla starszych rowerów miejskich i dziecięcych. Jeśli twoja sztyca ma zacisk, jarzmo nie będzie potrzebne. Siodełko zakładasz na zacisk sztycy, a jarzmo odkładasz.

Wymiana siodełka zajmuje kilkanaście minut. Potrzebny jest zwykle klucz imbusowy 5 lub 6 mm albo klucz płaski do jarzma, na przykład z multitoola rowerowego 16w1.

1. Zaznacz taśmą lub markerem obecną wysokość sztycy, żeby po wymianie wrócić do tego samego ustawienia.
2. Poluzuj zacisk sztycy albo śruby jarzma i zdejmij stare siodło.
3. Załóż nowe siodełko szynami w zacisk, mniej więcej w środku zakresu szyn.
4. Ustaw siodło poziomo, kontrolując poziomicą lub linijką położoną wzdłuż siodła.
5. Dokręć śruby równomiernie, naprzemiennie, jeśli zacisk ma dwie.
6. Usiądź, sprawdź ustawienie i po pierwszej jeździe skoryguj kąt i przesunięcie.

Nie zaciskaj szyn poza zaznaczonym na nich zakresem. Zacisk na zagiętej części szyny może je wygiąć, a siodło zacznie się kiwać.

Za niskie siodło to najczęstszy błąd na rowerach rekreacyjnych: kolana pracują w dużym zgięciu, bolą, a jazda szybko męczy. Prosta metoda: usiądź na rowerze, oprzyj się o ścianę, postaw piętę na pedale w najniższym położeniu korby. Noga powinna być wtedy prawie wyprostowana. Gdy pedałujesz środkiem stopy, kolano w dolnym położeniu zostaje lekko ugięte.

Biodra nie mogą kołysać się na boki przy pedałowaniu, bo to znak, że siodło jest za wysoko. Po zmianie wysokości przejedź kilka kilometrów, zanim ocenisz efekt, i koryguj ustawienie o kilka milimetrów naraz. X oznaczenie minimalnego wsunięcia, którego nie wolno przekraczać. Pozycja stopy na pedale też ma znaczenie, więcej o tym w kategorii pedały rowerowe.

Siodełko ustawia się zwykle poziomo. Dziób skierowany w górę uciska krocze, dziób skierowany mocno w dół sprawia, że zsuwasz się do przodu i przenosisz ciężar na dłonie i nadgarstki. Przy sportowej pozycji niektórzy obniżają dziób o 1-2 stopnie, ale zaczynaj od poziomu.

Przesunięcie na szynach w przód i w tył zmienia odległość od kierownicy i położenie kolan nad pedałami. Gdy siedzisz na dziobie siodła, bo kierownica jest za daleko, przesuń siodło do przodu albo podnieś kierownicę. Gdy siedzisz na tylnej krawędzi, przesuń je do tyłu.

Materiał decyduje o tym, jak siodło znosi deszcz, słońce i tarcie.

AQ-106 łączy pokrycie PU z pianką poliuretanową, AQ-6090 ma antypoślizgowe pokrycie PU i piankę z pamięcią kształtu, a 6685CC1E-BBK pokrycie ze skóry PCV i piankę z pamięcią kształtu.

Siodła z dużymi sprężynami pod tylną częścią to typowe wyposażenie rowerów miejskich i holenderskich. Tłumią wstrząsy, ale przy pedałowaniu w pochyleniu zaczynają się bujać. Siodełko AQ-106 ma zawieszenie na dwóch stalowych prętach, które według karty zwiększa stabilizację i tłumi drgania, bez bujania typowego dla sprężyn.

Gdy wstrząsy na kostce i dziurawych drogach są głównym problemem, lepszym rozwiązaniem bywa sztyca amortyzowana, na którą zakłada się zwykłe siodło. Szerokie opony z niższym ciśnieniem też wyraźnie poprawiają komfort.

Większość dolegliwości przy jeździe ma przyczynę w doborze lub ustawieniu siodła.

Każde nowe siodło wymaga kilku jazd, zanim ciało się przyzwyczai. Pierwsze odczucia po kilkunastu minutach nie przesądzają o ocenie. Jeśli po tygodniu regularnej jazdy ból się utrzymuje, sprawdź ustawienie, a potem rozważ inną szerokość.

Siodło to jeden z trzech punktów kontaktu z rowerem. Pozostałe to dłonie na kierownicy i stopy na pedałach. Na dłuższych trasach różnicę robią spodenki rowerowe z wkładką, które amortyzują nacisk i nie mają szwów w miejscu kontaktu z siodłem. Ubranie na rower opisuje kategoria odzież rowerowa, a ochronę ramion przed słońcem rękawki kolarskie.

Stopy powinny stać stabilnie, bez zsuwania się z pedałów, bo inaczej odruchowo przesuwasz się na siodle. Szerokie pedały platformowe z pinami dają pewne oparcie w zwykłych butach.

Pod siodełkiem i na sztycy montuje się kilka akcesoriów, które po wymianie siodła trzeba sprawdzić. Torby podsiodłowe, takie jak Rockbros C16BK czy C27-1 z miejscem na telefon, przypina się do szyn siodełka. Szyny w nowym siodle muszą mieć na to miejsce za zaciskiem. Tylną lampkę, na przykład Rockbros Q3 na siodło lub sztycę, po zmianie siodła zamontuj tak, żeby nic jej nie zasłaniało.

Bagażnik na sztycę z kategorii bagażniki rowerowe zajmuje kilka centymetrów sztycy pod siodłem. Gdy obniżasz siodło, sprawdź, czy dla obejmy bagażnika zostało miejsce.

Siodełko na szybkozamykaczu łatwo ukraść razem ze sztycą. W mieście zamień szybkozamykacz na śrubę albo przypnij siodło cienką linką. O zabezpieczaniu części roweru przeczytasz w kategorii zapięcia do roweru.

Po deszczu wytrzyj siodło przed jazdą. Pokrycia PU i PCV nie przepuszczają wody, ale woda zebrana w szwach i otworach wentylacyjnych wsiąka w spodnie. Na dłuższy postój pod chmurką przydaje się foliowy pokrowiec albo zwykła reklamówka naciągnięta na siodło.

Siodło z pokryciem PU lub PCV czyść wilgotną ściereczką z łagodnym detergentem, bez rozpuszczalników, które wysuszają i matowią pokrycie. Szyny i zacisk przetrzyj po zimie, a śruby zacisku sprawdzaj raz na kilka tygodni. Do czyszczenia spodniej strony siodła przydaje się mała szczotka z kategorii czyszczenie i konserwacja.

Siodło wymień, gdy pokrycie pęka i przepuszcza wodę do pianki, gdy pianka przestaje wracać do kształtu, gdy szyna jest wygięta albo gdy siodło zaczyna się kiwać mimo dokręconego zacisku. Wygiętej szyny nie prostuj, bo może pęknąć w trakcie jazdy.

• Siodełko, siodło, siedzenie, siedzisko - część, na której siedzi rowerzysta.
• Sztyca - rura, na której siodełko jest osadzone, wsunięta w ramę.
• Szyny - dwa pręty pod siodłem, za które chwyta zacisk.
• Jarzmo - zacisk do prostej sztycy bez własnego mocowania siodła.
• Patent - potoczna nazwa sztycy z wbudowanym zaciskiem siodła.
• Kości kulszowe - punkty miednicy, na których opierasz się na siodle.
• Dziób siodła - przednia, wąska część siodełka.
• Kanał, wycięcie - zagłębienie lub otwór w środku siodła odciążający krocze.

1. Jaki masz rozstaw kości kulszowych? Zmierz go na tekturze.
2. W jakiej pozycji jeździsz: sportowej, pośredniej czy wyprostowanej?
3. Jak długie są twoje trasy i czy jeździsz w spodenkach z wkładką?
4. Czy drętwieje ci krocze? Wybierz siodło z kanałem i ustaw je poziomo.
5. Jaką masz sztycę: z zaciskiem czy prostą? Przy prostej potrzebne jest jarzmo.
6. Czy pod siodłem montujesz torbę lub lampkę i czy zostanie na nie miejsce?
7. Czy masz klucz do zacisku i znacznik obecnej wysokości sztycy?