Wtyki i końcówki RJ45 oraz gniazda LAN - złącza do skrętki i gniazdo internetowe

Te same elementy mają w sklepach i poradnikach wiele nazw. Końcówka RJ45, wtyk RJ45, wtyczka RJ45, końcówka LAN, końcówka ethernet i potoczne końcówki internetowe to ta sama przezroczysta lub metalowa kostka z ośmioma stykami, zaciskana na kablu. Techniczna nazwa to 8P8C: osiem pozycji, osiem styków.

Gniazdo RJ45, gniazdo LAN, gniazdo internetowe, gniazdko ethernet to strona żeńska, do której wkłada się wtyk. Bywa modułem keystone, gniazdem ściennym albo portem w urządzeniu. Słowem złączka lub beczka nazywa się łącznik dwóch wtyków, a trójnik albo rozdzielacz to element, który z jednego gniazda robi dwa. Każdy z nich ma inne zastosowanie, opisane niżej.

Dane pochodzą z kart produktów. Karta wtyczki metalowej opisuje ją jako przeznaczoną do skrętki UTP, choć metalowa obudowa kojarzy się z wtykiem ekranowanym; przy kablu FTP lub S/FTP upewnij się, że wtyk łączy ekran kabla z obudową.

Wtyk RJ11 wejdzie do gniazda RJ45, ale nie odwrotnie, i taki układ nie da połączenia sieciowego. Gniazdo ścienne Ugreen RJ45 i RJ11 ma po jednym porcie każdego typu, więc w jednej puszce kończysz kabel sieciowy i telefoniczny. Do sieci komputerowej zawsze potrzebujesz złącza RJ45 z ośmioma stykami.

Wtyki RJ45 występują w dwóch odmianach, które różnią się sposobem wkładania żył.

Końcówki Ugreen z tej kategorii są według kart produktów klasyczne, z zamkniętym czołem. Długość żył 12-14 mm od płaszcza podaje karta końcówki Ugreen 50961. Przy przycięciu za krótko żyły nie dojdą do styków, za długo płaszcz kabla nie trafi pod zatrzask odciążający i połączenie z czasem się poluzuje.

Kategoria końcówki powinna odpowiadać kategorii kabla. Żyły kabla kat. 6 są zwykle grubsze niż w kat. 5e i nie zawsze mieszczą się w kanałach wtyku przeznaczonego do 5e. Wtyk kat. 6 na cieńszym kablu kat. 5e zwykle da się zacisnąć, ale żyły mają w kanałach więcej luzu i trudniej je ułożyć równo.

Druga rzecz to budowa żyły. Skrętka instalacyjna ma żyły z jednego drutu, patchcordy z linki z wielu cienkich drucików. Styki wtyku różnią się kształtem do drutu i do linki, dlatego przed zakupem większej partii warto sprawdzić na karcie, do jakiego kabla wtyk jest przeznaczony, i zrobić jedno próbne zaciśnięcie. Kategorie i budowę kabla szczegółowo opisuje kategoria skrętka.

Trzecia sprawa to ekran. Skrętka U/UTP, czyli bez ekranu, potrzebuje zwykłego wtyku z tworzywa. Kabel FTP, S/FTP lub inny ekranowany wymaga wtyku ekranowanego, który łączy folię lub oplot z metalową obudową, inaczej ekran nie spełnia swojej funkcji.

Pin 1 to skrajny styk po lewej, gdy patrzysz na wtyk od strony styków, z zatrzaskiem skierowanym w dół. W Polsce instalatorzy zwykle stosują T568B. Oba standardy działają tak samo dobrze; ważne, żeby oba końce kabla zarobić w tym samym standardzie, bo wtedy powstaje kabel prosty, którego potrzebują router, switch, kamera i komputer. Kabel z jednym końcem A i drugim B to kabel krosowany, dziś potrzebny bardzo rzadko.

Gniazda keystone z tej kategorii mają według kart produktów oznaczenia dla obu standardów (568A/B). Na module są kolorowe znaczniki przy każdym zacisku; wybierasz jeden rząd i trzymasz się go w całej instalacji.

1. Nasuń gumową osłonkę na kabel, zanim zaczniesz.
2. Zdejmij 25-30 mm płaszcza ściągaczem izolacji, nie nacinając żył.
3. Rozplataj pary tylko na odcinku, który wejdzie do wtyku; w kablu kat. 6 odetnij krzyżak przy płaszczu.
4. Ułóż żyły płasko w kolejności T568B i przytnij je prostopadle na 12-14 mm.
5. Wsuń żyły do końca kanałów, tak żeby płaszcz wszedł pod zatrzask odciążający.
6. Sprawdź kolejność przez obudowę i zaciśnij wtyk zaciskarką do oporu.
7. Przetestuj kabel testerem albo podłączając go do routera i sprawdzając prędkość połączenia.

Kroki i wymiary pochodzą z karty końcówki Ugreen 50961. Pełną instrukcję ze zdjęciami i omówieniem łączenia przewodów zawiera wpis jak zarobić wtyk RJ45 na skrętce.

Końcówkę RJ45 zaciska się zaciskarką z matrycą 8P8C. Narzędzie wciska jednocześnie osiem styków na tę samą głębokość i zagniata zatrzask odciążający na płaszczu kabla. Zaciskanie śrubokrętem wciska styki nierówno, co kończy się połączeniem, które działa na stole, a przestaje po przesunięciu kabla.

Zaciskarka z zapadką nie pozwala otworzyć szczęk przed pełnym zaciśnięciem, co ogranicza błędy przy pierwszych próbach. Przykładem jest zaciskarka Jakemy do wtyczek RJ45, RJ12 i RJ11, a inne modele są w kategorii zaciskarki. Do zdjęcia płaszcza przydaje się ściągacz izolacji, który nacina tylko zewnętrzną powłokę. Do sprawdzenia gotowego kabla służy prosty tester, który pokazuje kolejność i ciągłość wszystkich ośmiu żył.

Gniazda keystone z tej kategorii są samozaciskowe i według kart produktów montuje się je bez narzędzi. Przy zwykłych modułach keystone z zaciskami LSA potrzebna jest praska uderzeniowa.

Każdy kabel zakończony z obu stron zużywa dwie końcówki. Karta końcówki Ugreen 50961 zakłada, że przy pierwszym zaciskaniu marnuje się kilka wtyków, dlatego zapas ma sens, zwłaszcza przy opakowaniu 10 sztuk. Przy większej instalacji opłaca się opakowanie 100 końcówek. Jeśli kabel kończysz gniazdem w ścianie, po tej stronie końcówka nie jest potrzebna, bo żyły trafiają do modułu keystone.

Osłonka nasuwana na wtyk chroni miejsce, w którym kabel wchodzi do końcówki, przed zginaniem i wyrywaniem, a zatrzask przed zahaczaniem i ułamaniem. Według karty produktu osłonki gumowe RJ45 pasują do okrągłego przewodu UTP i FTP i chronią wtyk przed kurzem, wilgocią i uszkodzeniami mechanicznymi.

Osłonkę trzeba nasunąć na kabel przed zaciśnięciem wtyku; po zaciśnięciu nie da się jej założyć. Osłonki w różnych kolorach pomagają też oznaczyć kable w szafce lub przy switchu, na przykład kamery na czarno, a komputery na inny kolor.

Keystone to standard modułu gniazda RJ45 o ujednoliconym kształcie, który wpina się w puszkę, ramkę gniazda ściennego, panel krosowy albo listwę. Kabel instalacyjny kończy się w module, a do urządzenia biegnie krótki patchcord. Według kart produktów moduły Ugreen Cat 6 mają wymiary 31 x 17,3 x 20 mm, obsługują przesył 1000 Mb/s, są samozaciskowe i pasują do gniazd w standardzie Keystone.

Gniazdo zamiast wtyku na kablu instalacyjnym to lepsze rozwiązanie wszędzie tam, gdzie kabel ułożony w ścianie lub korycie ma zostać na lata. Drut instalacyjny nie lubi zginania przy wtyku, a gniazdo przejmuje na siebie wszystkie wpinania i wypinania. Uszkodzony patchcord wymieniasz w minutę, uszkodzonej końcówki na kablu w ścianie czasem nie da się już naprawić, bo brakuje zapasu przewodu.

1. Zostaw w puszce zapas kabla, zwykle kilkanaście centymetrów, i zdejmij płaszcz na długości kilku centymetrów.
2. Rozplataj pary tylko tyle, ile potrzeba do zacisków; im krócej rozplecione, tym lepiej dla parametrów.
3. Wybierz standard (zwykle T568B) i ułóż żyły w szczelinach według kolorowych znaczników na module.
4. Zamknij klapki modułu, które wciskają żyły w noże stykowe, i odetnij wystające końcówki żył.
5. Wepnij moduł w ramkę lub puszkę i przykręć gniazdo.
6. Drugi koniec kabla zakończ w tym samym standardzie i sprawdź połączenie testerem lub urządzeniem.

Natynkowe gniazdo ścienne Ugreen ma według karty produktu wymiary 86 x 86 mm, białą obudowę i dwa porty: RJ45 do sieci i RJ11 do telefonu. Przykręca się je do ściany lub do puszki, a kabel można doprowadzić z tyłu albo w listwie. To rozwiązanie dla mieszkań i biur, w których kabel sieciowy prowadzi się po ścianie bez kucia.

Kształt 86 x 86 mm to popularny format gniazd elektroinstalacyjnych, więc gniazdo dobrze wygląda obok kontaktów. Przy planowaniu pamiętaj o odległości: kabel sieciowy od gniazda do switcha lub routera, razem z patchcordami po obu stronach, nie powinien przekraczać 100 m. W praktyce domowej to rzadko problem, ale przy budynkach gospodarczych i kamerach na posesji bywa.

Gniazda sieciowe planuje się tam, gdzie stoją urządzenia, które najbardziej zyskują na kablu: telewizor, konsola, komputer stacjonarny, drukarka, punkt dostępowy WiFi na piętrze. Kabel daje stałą prędkość i brak przerw, których WiFi przez kilka ścian nie zapewni.

Liczby w tabeli to typowy plan, a nie norma. Wszystkie kable z gniazd prowadź do jednego miejsca, w którym stoi router lub switch, bo gniazda połączone ze sobą łańcuchem nie stworzą sieci. Dodatkowe gniazdo w każdym pokoju kosztuje przy remoncie niewiele, a później oszczędza kucia ścian.

Gotowe kable z fabrycznie zaciśniętymi wtykami znajdziesz w kategorii kabel Ethernet (patchcord). Zaciskanie własnych końcówek ma sens przy kablu instalacyjnym na metry, przy kablu przeciąganym przez ciasne otwory, w których nie zmieści się wtyk, i przy nietypowych długościach.

Pytanie o trójnik do kabla internetowego pada często i odpowiedź zwykle brzmi: nie w taki sposób, jak przy kablu antenowym. Sieć komputerowa to połączenie punkt-punkt, więc dwa komputery nie mogą po prostu dzielić jednego kabla przez rozgałęźnik.

Pasywne rozdzielacze RJ45 sprzedawane w parach wykorzystują fakt, że połączenie 100 Mb/s używa tylko dwóch par żył (piny 1, 2, 3 i 6). Para rozdzielaczy na obu końcach przesyła przez jeden kabel dwa niezależne połączenia, ale każde z nich działa najwyżej z prędkością 100 Mb/s, a zasilanie PoE zwykle przestaje działać. Połączenie gigabitowe korzysta ze wszystkich czterech par i takiego podziału nie przeżyje.

Jeśli potrzebujesz więcej gniazd w miejscu, gdzie jest jeden kabel, właściwym rozwiązaniem jest mały switch. Do kamer IP służą switche z zasilaniem PoE, opisane w kategorii switche sieciowe.

Łącznik RJ45, nazywany beczką lub złączką, ma po obu stronach gniazdo i łączy dwa kable zakończone wtykami. Przydaje się do przedłużenia za krótkiego patchcordu albo do szybkiej naprawy. Każde takie połączenie to dwie dodatkowe końcówki i dodatkowe miejsce, w którym może pojawić się luz, dlatego w stałej instalacji lepiej poprowadzić jeden ciągły kabel albo zakończyć go gniazdem.

Łączniki są w osobnej kategorii, na przykład łącznik RJ45 Ugreen. Kiedy przedłużenie łącznikiem ma sens, a kiedy lepiej kupić dłuższy kabel, porównuje kategoria kabla Ethernet.

Kamera IP zasilana przez PoE dostaje prąd tym samym kablem co dane. Według karty końcówki Ugreen 50961 przy zasilaniu PoE w trybie B prąd płynie żyłami na pinach 4, 5, 7 i 8. Błąd na tych żyłach potrafi wyłączyć zasilanie kamery, choć transmisja danych na pozostałych parach działa. Dlatego przy kablach do kamer zaciskaj wszystkie osiem żył, nawet jeśli połączenie wydaje się działać na czterech.

Słaby styk w końcówce przy PoE grzeje się i z czasem utlenia, a kamera zaczyna się losowo restartować. Jeśli kamera znika z rejestratora przy mrozie albo wietrze, pierwszym podejrzanym jest wtyk zaciśnięty bez pełnego docisku lub zalany wodą.

Wtyk RJ45 nie jest szczelny. Na zewnątrz, przy kamerze na elewacji albo na słupie, końcówkę chowa się w szczelnej puszce montażowej, a osłonka gumowa chroni tylko przed kurzem i zginaniem, nie przed zalaniem. Woda w złączu to częsta przyczyna awarii kamer zewnętrznych.

Kabel ziemny żelowany wymaga dodatkowego przygotowania: żel trzeba usunąć z żył przed włożeniem do wtyku, bo pogarsza styk. Szczegóły czyszczenia, zaciskania i uszczelniania opisuje wpis końcówka RJ45 na kablu żelowanym.

• 8P8C - złącze z ośmioma pozycjami i ośmioma stykami, potocznie RJ45.
• T568A, T568B - dwa standardy kolejności żył we wtyku i gnieździe.
• Keystone - standard modułu gniazda RJ45 wpinanego w puszkę, ramkę lub panel.
• UTP, FTP, S/FTP - skrętka bez ekranu, z ekranem z folii, z ekranem ogólnym i na parach.
• Patchcord - gotowy kabel z linki z fabrycznymi wtykami RJ45.
• Beczka, łącznik RJ45 - złączka dwóch wtyków.
• PoE - zasilanie urządzenia tym samym kablem, którym płyną dane.
• Zatrzask odciążający - element wtyku, który dociska płaszcz kabla, żeby żyły nie przenosiły naprężeń.

1. Jaka jest kategoria kabla (5e, 6) i czy ma ekran?
2. Czy żyły to drut (skrętka instalacyjna), czy linka (patchcord)?
3. Czy kabel kończysz wtykiem, czy gniazdem w ścianie?
4. Ile kabli i ile końcówek potrzebujesz, razem z zapasem na próby?
5. Czy masz zaciskarkę 8P8C, ściągacz izolacji i tester?
6. Czy złącza na zewnątrz trafią do szczelnej puszki?
7. Czy cała instalacja będzie w jednym standardzie, zwykle T568B?