Sprzęt naziemny - telewizja naziemna DVB-T2: dekoder, antena i okablowanie

Telewizor, który obsługuje DVB-T2 HEVC, potrzebuje tylko anteny i kabla. Dekoder jest konieczny, gdy telewizor tego standardu nie obsługuje, albo przydatny, gdy chcesz nagrywać programy na pendrive.

Telewizja naziemna w Polsce przeszła ze starszego standardu DVB-T na DVB-T2 z kompresją obrazu HEVC (H.265). Telewizor musi obsługiwać oba elementy: sam DVB-T2 nie wystarczy, jeśli tuner nie dekoduje HEVC. Jak to sprawdzić:

1. Poszukaj w instrukcji lub danych technicznych telewizora zapisu DVB-T2 i HEVC albo H.265.
2. Sprawdź numer modelu na stronie producenta. Telewizory sprzedawane w Polsce od około 2017 roku zwykle obsługują DVB-T2 HEVC, starsze często nie.
3. Użyj kanału testowego. Nadawcy co jakiś czas udostępniają w multipleksach plansze testowe DVB-T2 HEVC; jeśli telewizor je wyświetla, odbierze nowe nadawanie.
4. Wyszukaj kanały ponownie. Gdy po zmianach nadawania brakuje części kanałów, a reszta działa, telewizor może nie obsługiwać HEVC albo potrzebuje tylko ponownego strojenia.

Jeśli telewizor nie obsługuje HEVC, nie trzeba go wymieniać. Wystarczy zewnętrzny dekoder, na przykład dekoder DVB-T2 HEVC H.265 z kategorii tunerów.

Dekoder z tej kategorii obsługuje według karty produktu standardy DVB-T i DVB-T2 z kodekiem HEVC (H.265), obraz w jakości HD do 1080p i dźwięk Dolby Digital Plus. Ma wejście antenowe z wyjściem pętli do telewizora, wyjścia HDMI, SCART i cyfrowe koncentryczne, port USB 2.0 z odtwarzaczem plików, nagrywanie programów (PVR), zatrzymywanie obrazu (timeshift), elektroniczny przewodnik po programach (EPG) i polskie menu. Po podłączeniu antenki WiFi, której nie ma w zestawie, korzysta z internetu.

Wyjście SCART pozwala podłączyć go także do telewizora kineskopowego bez HDMI. Jak wybrać dekoder, ustawić go i nagrywać programy, opisuje podkategoria tunery DVB-T2.

Antena pokojowa sprawdza się w mieście, kilka kilometrów od nadajnika i przy oknie zwróconym w jego stronę. W domu na wsi, w dolinie albo za wzgórzem potrzebna jest antena zewnętrzna na maszcie, skierowana na nadajnik. Zawsze lepsza jest antena wyżej i bez przeszkód niż mocniejsza antena nisko za budynkiem.

Antena kierunkowa musi być zwrócona w stronę konkretnego nadajnika. Lokalizację nadajników i nadawane z nich multipleksy pokazują mapy operatora sieci nadawczej i Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Nadajnik wybierz według odległości i braku przeszkód, a nie tylko według kierunku, w którym patrzą anteny sąsiadów: sąsiedzi mogą odbierać z innego nadajnika.

Ważna jest też polaryzacja, czyli ułożenie elementów anteny. Większość dużych nadajników nadaje w polaryzacji poziomej, część mniejszych w pionowej. Antena ustawiona w złej polaryzacji odbiera wyraźnie słabiej. Przy ustawianiu obracaj antenę powoli, obserwując w menu telewizora lub dekodera siłę i jakość sygnału. Liczy się jakość, nie sama siła.

Sygnał z anteny do telewizora przenosi kabel koncentryczny, potocznie koncentryk. Do telewizji naziemnej i satelitarnej stosuje się zwykle kabel RG6 o impedancji 75 omów. Kable z kategorii kable antenowe, według kart produktów:

Na zewnątrz, w ziemi i na maszcie najlepiej sprawdza się kabel żelowany, bo żel chroni ekran przed wilgocią, która z czasem obniża jakość sygnału. Wewnątrz domu wystarczy zwykły kabel RG6. Prowadź kabel jednym kawałkiem, bez skręcania odcinków, i nie zaginaj go pod ostrym kątem, bo zgniecenie zmienia jego parametry.

Kabel antenowy kończy się wtykiem. Wtyk F nakręca się na gniazdo w antenie, wzmacniaczu, rozgałęźniku i wielu dekoderach; jest pewny i szczelny. Wtyk IEC, wciskany, jest w gnieździe antenowym większości telewizorów. Często kabel ma wtyk F na jednym końcu i przejściówkę F na IEC na drugim.

Do kabla RG6 o średnicy zewnętrznej około 6,8 mm pasuje metalowy wtyk F 6,8 mm; średnicę kabla zawsze porównaj z wtykiem. Przy montażu odsłoń żyłę na właściwą długość, wywiń oplot ekranu na płaszcz i upewnij się, że ani jeden drucik ekranu nie dotyka żyły środkowej. Zwarcie ekranu z żyłą to najczęstsza przyczyna braku sygnału po samodzielnym montażu. Wtyk na zewnątrz zabezpiecz przed wodą, na przykład taśmą samowulkanizującą.

Jedna antena może zasilać kilka telewizorów. Pasywny rozgałęźnik dzieli sygnał na dwa, trzy lub więcej wyjść, ale każde wyjście dostaje słabszy sygnał niż wejście. Przy mocnym sygnale to nie problem. Przy słabym, na granicy zasięgu, rozgałęźnik może sprawić, że wszystkie telewizory zaczną tracić obraz. Wtedy przed rozgałęźnikiem stosuje się wzmacniacz albo od razu wzmacniacz z kilkoma wyjściami. Nieużywane wyjścia rozgałęźnika dobrze jest zakończyć zaślepką 75 omów.

Wzmacniacz ma sens, gdy sygnał jest słaby z powodu długiego kabla albo rozgałęzienia na kilka telewizorów. Nie pomoże, gdy antena odbiera sygnał zniekształcony, bo wzmocni też zakłócenia. Za mocny wzmacniacz przy bliskim nadajniku potrafi przesterować tuner: obraz zaczyna się rozpadać na kwadraty mimo wysokiej siły sygnału. Zasada: najpierw popraw ustawienie i wysokość anteny oraz okablowanie, a wzmacniacz dobieraj na końcu, jeśli nadal brakuje sygnału.

Kanały telewizji naziemnej nadawane są w paczkach nazywanych multipleksami (MUX). Każdy multipleks ma swoją częstotliwość i kilka do kilkunastu kanałów. Gdy nadawca zmienia częstotliwość albo standard nadawania multipleksu, telewizor lub dekoder przestaje go odbierać, dopóki nie wyszukasz kanałów ponownie. Część multipleksów w niektórych regionach nadaje w paśmie VHF, a większość w paśmie UHF, więc antena powinna obsługiwać oba zakresy, jeśli chcesz odbierać wszystkie.

Instrukcję ponownego strojenia i to, co robić, gdy po zmianach nowe kanały nie pojawiają się, opisuje wpis nowe kanały w MUX i słaby sygnał anteny.

Zmierz trasę, którą kabel faktycznie pobiegnie: od anteny w dół masztu, wzdłuż ściany, przez przepust do środka i dalej do telewizora. Dodaj zapas na pętlę przy antenie, ominięcie okien i drzwi oraz 1-2 m przy telewizorze. Przykłady:

Każdy metr kabla tłumi sygnał, więc nie zostawiaj zwiniętego nadmiaru kilkunastu metrów za telewizorem. Szpula 100 m opłaca się przy kilku telewizorach, dłuższych trasach albo instalacji w nowym domu. Do pojedynczego połączenia wystarczy krótki odcinek.

W wielu blokach jest antena zbiorcza na dachu i gniazda antenowe w mieszkaniach. Wtedy własna antena nie jest potrzebna: wystarczy krótki kabel z wtykiem IEC od gniazda RTV w ścianie do telewizora lub dekodera. Jeśli odbiór z gniazda jest słaby albo brakuje części multipleksów, przyczyna jest zwykle w instalacji budynku, a nie w mieszkaniu, i trzeba ją zgłosić zarządcy. Gniazdo RTV-SAT ma osobne wyjścia na telewizję naziemną i satelitarną; do naziemnej użyj wyjścia oznaczonego TV.

• Praca na dachu jest niebezpieczna. Przy wysokim dachu i stromym spadku zleć montaż instalatorowi.
• Maszt z dala od linii energetycznych. Antena przewrócona na przewody to zagrożenie życia.
• Uziemienie i ochrona odgromowa masztu na budynku wynikają z przepisów budowlanych i warto je skonsultować z elektrykiem.
• Przepust kabla przez ścianę wykonaj ze spadkiem na zewnątrz i zrób pętlę ociekową, żeby woda nie spływała po kablu do środka.
• Wtyki na zewnątrz zabezpiecz przed wodą. Wilgoć we wtyku to najczęstsza przyczyna pogorszenia odbioru po kilku miesiącach.

Do anteny naziemnej i satelitarnej używa się tego samego typu kabla RG6 i tych samych wtyków F, więc kabel z kategorii kabli antenowych pasuje do obu instalacji. Różni się wszystko inne: telewizja satelitarna wymaga czaszy z konwerterem, odbiornika satelitarnego i zwykle abonamentu u operatora, a do naziemnej wystarczy antena i tuner DVB-T2. Obu sygnałów nie łączy się w jednym kablu bez specjalnej zwrotnicy antenowej.

Dekodery z funkcją PVR nagrywają wybrany program na pendrive lub dysk USB, także według przewodnika po programach, a funkcja timeshift pozwala zatrzymać oglądany program i wrócić do niego po przerwie. Nagrania zwykle odtworzysz tylko na tym samym dekoderze. Do nagrywania wybieraj pendrive o pojemności co najmniej kilkunastu gigabajtów, bo godzina programu w jakości HD zajmuje zwykle około 1-3 GB. Pendrive'y i dyski są w kategorii dyski i pamięci przenośne.

Zanim kupisz nowy sprzęt, sprawdź w menu telewizora lub dekodera jakość sygnału na kilku kanałach. Gdy jeden multipleks działa, a inny nie, problem leży zwykle w kierunku anteny lub odbiorze z innego nadajnika, a nie w kablu.

Na działce sprawdza się prosty zestaw: antena zewnętrzna skierowana na najbliższy nadajnik, kilka metrów kabla RG6 i telewizor z DVB-T2 HEVC albo dekoder. Dekoder z tej kategorii zasilany jest według karty z sieci 100-240 V, więc wymaga gniazdka albo przetwornicy. Telewizor 32-42 cale powiesisz na prostym uchwycie, na przykład z kategorii uchwyty do telewizora. Zimą sprzęt w nieogrzewanym domku narażony jest na wilgoć, więc przed pierwszym włączeniem wiosną daj mu kilka godzin na ogrzanie się w temperaturze pokojowej.

Telewizja naziemna i przystawka Smart TV uzupełniają się. Antena daje kanały bez internetu i bez umowy z operatorem, przystawka filmy, YouTube i aplikacje; porównanie przystawek jest w kategorii przystawki Smart TV. Oba urządzenia podłączysz do różnych wejść HDMI telewizora. Przystawki z Androidem opisuje kategoria TV Box, a pełny przegląd sprzętu do telewizora TV i Video.

• DVB-T2 - obecny standard cyfrowej telewizji naziemnej.
• HEVC, H.265 - kompresja obrazu stosowana w DVB-T2 w Polsce.
• MUX, multipleks - paczka kanałów nadawana na jednej częstotliwości.
• Koncentryk, kabel koncentryczny - kabel antenowy z żyłą środkową i ekranem.
• RG6 - popularny typ kabla koncentrycznego 75 omów.
• Wtyk F - nakręcany wtyk do kabla antenowego i satelitarnego.
• Polaryzacja - ułożenie anteny, poziome lub pionowe, zgodne z nadajnikiem.
• EPG - elektroniczny przewodnik po programach.
• PVR - nagrywanie programów na pendrive lub dysk.

1. Czy telewizor obsługuje DVB-T2 HEVC? Jeśli nie, potrzebny jest dekoder.
2. Jak daleko jest nadajnik i czy po drodze są przeszkody?
3. Antena pokojowa wystarczy, czy potrzebna jest zewnętrzna na maszcie?
4. Ile metrów kabla RG6 potrzeba i czy część trasy biegnie na zewnątrz?
5. Ile telewizorów ma korzystać z jednej anteny?
6. Czy dekoder podłączysz przez HDMI, czy przez SCART?