Dyski zewnętrzne - dysk zewnętrzny 12 TB WD Elements Desktop na USB 3.0 do kopii i archiwum

Dysk zewnętrzny to ogólna nazwa każdego dysku podłączanego przez USB lub inne złącze zewnętrzne. Dysk przenośny (portable) to zwykle dysk 2,5 cala lub SSD zasilany z samego portu USB, który mieści się w kieszeni. Dysk stacjonarny (desktop) to dysk 3,5 cala w większej obudowie, z osobnym zasilaczem sieciowym, który stoi na biurku.

W nazwach modeli producenci zaznaczają to wprost. WD Elements Desktop jest wersją stacjonarną, a WD Elements Portable przenośną, o mniejszej pojemności i zasilaniu z USB. Ludzie szukają też dysku zewnętrznego jako pamięci zewnętrznej, zewnętrznego HDD albo po prostu dysku USB.

Dyski 3,5 cala w obudowach stacjonarnych są zasilane z gniazdka przez zewnętrzny zasilacz, bo port USB nie dostarcza im wystarczającej mocy. Dlatego taki dysk ustawia się przy komputerze lub telewizorze na stałe, a do noszenia wybiera się dysk przenośny.

Wartości szybkości są orientacyjne i zależą od modelu, portu i rodzaju plików. Dysk stacjonarny daje największą pojemność w jednej obudowie, ale nie nadaje się do torby. Dysk przenośny 2,5 cala możesz też zrobić sam, wkładając dysk ze starego laptopa do obudowy dysku 2,5 cala.

Pojemność łatwiej sobie wyobrazić na przykładach. Tabela zakłada typowe rozmiary plików, które w praktyce mocno się różnią, więc traktuj wyniki jako rząd wielkości.

W Windows dysk 12 TB pokaże około 10,9 TB, bo system liczy pojemność w jednostkach dwójkowych, a producent w dziesiętnych. To nie brak pojemności, tylko inny sposób liczenia.

Dysk talerzowy zapisuje duże pliki najszybciej, małe najwolniej. Przy dużych plikach wideo dysk 3,5 cala na USB 3.0 osiąga zwykle około 150-200 MB/s, przy tysiącach małych zdjęć i dokumentów prędkość spada nawet kilkukrotnie, bo dysk traci czas na zapis informacji o każdym pliku.

Pierwsza pełna kopia zawsze trwa długo, dlatego zostaw ją na noc. Kolejne kopie przyrostowe zapisują tylko zmienione pliki i trwają minuty. Port USB 2.0 ograniczy prędkość do kilkudziesięciu MB/s, więc dysk podłączaj do portu USB 3.0, oznaczonego zwykle kolorem niebieskim lub symbolem SS.

Najważniejsze zadanie dysku zewnętrznego to automatyczna kopia zapasowa. W Windows służy do tego Historia plików, która co określony czas kopiuje zmienione pliki z folderów użytkownika na wybrany dysk. W macOS to samo robi Time Machine. Oba programy trzymają kilka wersji plików, więc odzyskasz też dokument sprzed tygodnia, który przypadkiem nadpisałeś.

1. Podłącz dysk i sprawdź, czy system go widzi. Jeśli nie, zainicjuj go i utwórz partycję.
2. W Windows otwórz Ustawienia, wyszukaj Historię plików lub kopię zapasową i wybierz dysk zewnętrzny jako miejsce kopii.
3. W macOS otwórz Ustawienia systemowe, przejdź do Time Machine i dodaj dysk jako dysk kopii zapasowej; system może poprosić o jego sformatowanie.
4. Ustaw częstotliwość kopii i sprawdź, które foldery są objęte kopią.
5. Po pierwszej kopii przywróć próbnie jeden plik, żeby upewnić się, że kopia działa.

Dysk 12 TB może też przyjmować kopie kilku komputerów w domu, każdą w osobnym folderze lub na osobnej partycji. Zasadę 3-2-1 i szyfrowanie nośników opisujemy w kategorii dyski i pamięci przenośne.

WD Elements Desktop ma interfejs USB 3.0 i kabel z wtykiem USB-A po stronie komputera. Laptop z samymi gniazdami USB-C potrzebuje przejściówki lub huba. Wybierz model, który zachowuje prędkość USB 3.0, na przykład adapter OTG Ugreen USB 3.0 do USB-C, który według karty przesyła dane do 5 Gb/s. Najprostsze przejściówki działają czasem tylko z prędkością USB 2.0, czyli 480 Mb/s, co przy dysku 12 TB oznacza wielokrotnie dłuższe kopiowanie.

Gdy do laptopa podłączasz jednocześnie dysk, mysz i monitor, wygodniejszy jest hub z kilkoma portami USB 3.0, na przykład rozdzielacz Agog HB1 z 4 portami USB 3.0. Więcej hubów i przejściówek jest w kategorii adaptery i przejściówki.

Zdjęcia RAW i nagrania 4K szybko zapełniają dysk laptopa, dlatego fotografowie i filmowcy trzymają na nim tylko bieżące projekty, a archiwum na dysku zewnętrznym. Duży dysk stacjonarny dobrze nadaje się do archiwum i drugiej kopii materiału, a do montażu na bieżąco szybszy jest SSD.

Typowy układ wygląda tak: karta z aparatu trafia przez czytnik kart na dysk komputera, po zakończeniu projektu materiał przenosisz na dysk 12 TB, a najważniejsze sesje kopiujesz jeszcze w drugie miejsce. Karty pamięci do aparatów i kamer opisuje kategoria karty pamięci.

Te rozwiązania się uzupełniają. Dysk zewnętrzny daje szybką i dużą kopię w domu, chmura chroni przed pożarem, kradzieżą i zalaniem. Przy kilku terabajtach zdjęć wysłanie wszystkiego do chmury przez domowe łącze trwa zwykle wiele dni, dlatego dysk lokalny jest pierwszą i najszybszą kopią.

Dysk 12 TB pomieści kopie kilku laptopów i komputerów domowników. Żeby kopie się nie mieszały, utwórz na dysku osobny folder dla każdego komputera albo podziel dysk na partycje, na przykład jedną dla Time Machine z Maca i drugą w formacie NTFS dla komputerów z Windows. Time Machine potrzebuje własnej partycji lub własnego woluminu.

Dysk stacjonarny stoi zwykle przy jednym komputerze, więc pozostałe trzeba do niego co jakiś czas podłączać. Ustal stały dzień, na przykład niedzielę, i podłączaj laptopy po kolei: kopia przyrostowa po tygodniu trwa zwykle kilka do kilkunastu minut. Prostszym rozwiązaniem przy wielu komputerach jest dysk sieciowy, ale to osobna klasa urządzeń.

Dyski talerzowe zapisują w pamięci dane diagnostyczne SMART: liczbę uszkodzonych sektorów, błędy odczytu, temperaturę i czas pracy. Programy diagnostyczne, w tym narzędzia producentów dysków, odczytują je i pokazują ogólny stan. Część mostków USB w obudowach nie przekazuje danych SMART, wtedy program pokaże tylko podstawowe informacje.

Sprawdzaj stan dysku raz na kilka miesięcy i zawsze, gdy kopiowanie nagle zwolni albo pojawią się błędy odczytu. Rosnąca liczba przeniesionych lub oczekujących sektorów to sygnał, żeby skopiować dane na nowy nośnik. Dysk z kopiami zapasowymi wymienia się zwykle po kilku latach, zanim zacznie sprawiać problemy, a nie dopiero po awarii.

Dysk o pojemności powyżej 2 TB musi mieć tablicę partycji GPT. Starszy standard MBR obsługuje partycje do około 2 TB, więc na dysku 12 TB z MBR większość pojemności byłaby niewidoczna. Nowe dyski zewnętrzne są zwykle przygotowane fabrycznie, problem pojawia się przy ręcznym formatowaniu starszymi narzędziami.

System plików wybierasz pod urządzenia, które mają czytać dysk. NTFS jest naturalny dla Windows i obsługuje pliki dowolnej wielkości, ale macOS domyślnie tylko go odczytuje. exFAT czytają i zapisują Windows i macOS oraz wiele telewizorów i konsol. Przed formatowaniem przenieś dane w inne miejsce, bo formatowanie je usuwa.

Do telewizora z gniazdem USB podłączysz dysk z filmami albo dysk do nagrywania programów, jeśli telewizor lub dekoder ma taką funkcję. Dysk stacjonarny ma własny zasilacz, więc nie obciąża portu USB telewizora, co bywa problemem przy dyskach przenośnych.

Telewizory i dekodery różnią się obsługą dużych dysków i systemów plików. Część starszych modeli nie obsługuje dysków powyżej określonej pojemności albo wymaga konkretnego formatu, a funkcja nagrywania często formatuje dysk po swojemu, tak że komputer nie odczyta nagrań. Przed podłączeniem dysku 12 TB sprawdź w instrukcji telewizora obsługiwane pojemności i formaty.

Konsole obsługują dyski USB jako dodatkową pamięć na gry. Według strony pomocy Sony konsola PS5 przechowuje gry PS4 i PS5 na dyskach USB obsługujących SuperSpeed USB, ale gier PS5 nie da się uruchamiać bezpośrednio z takiego dysku, tylko przenieść je z powrotem na pamięć wewnętrzną. Gry PS4 uruchomisz z dysku zewnętrznego.

Konsola formatuje dysk przy dodaniu go jako rozszerzonej pamięci i usuwa wtedy wszystkie dane. Maksymalną obsługiwaną pojemność dysku USB sprawdź na stronie pomocy producenta konsoli, bo zmienia się z aktualizacjami oprogramowania. Do grania bez kopiowania szybszy jest wewnętrzny dysk SSD M.2, jeśli konsola ma na niego gniazdo.

Zwykle nie. Rejestratory monitoringu zapisują nagrania na dysk wewnętrzny SATA, montowany w obudowie rejestratora, a gniazdo USB służy w nich do eksportu nagrań i aktualizacji. Dysk zewnętrzny nadaje się do przenoszenia wybranych nagrań z rejestratora i do ich archiwizacji.

Jak dobrać dysk do rejestratora i ile dni nagrań zmieści, opisuje wpis jaki dysk do rejestratora monitoringu wybrać, a rejestratory są w kategorii rejestratory NVR.

• Postaw dysk na stabilnym blacie, z dala od krawędzi, żeby nie spadł przy szarpnięciu kablem.
• Nie przesuwaj i nie przenoś dysku, gdy pracuje; talerze wirują, a głowica unosi się nad nimi na bardzo małej wysokości.
• Zostaw wolną przestrzeń wokół obudowy, nie stawiaj na nim książek ani nie zamykaj w ciasnej szafce bez przewiewu.
• Trzymaj dysk z dala od kaloryfera, nasłonecznionego parapetu i miejsc, gdzie może zalać go woda.
• Podłącz zasilacz dysku do listwy z ochroną przeciwprzepięciową albo do UPS; zanik prądu w trakcie zapisu grozi uszkodzeniem danych.

Listwy z ochroną i zasilacze awaryjne są w kategorii listwy zasilające i UPS.

Dysk talerzowy szumi cicho podczas pracy i słyszalnie trzeszczy przy intensywnym zapisie i odczycie. To normalne odgłosy ruchu głowicy. Niepokojące są głośne stuki powtarzające się co kilka sekund, piski i dysk, który nie może się rozpędzić: to sygnał, żeby jak najszybciej skopiować dane.

Dyski zewnętrzne zwykle usypiają się po kilku lub kilkunastu minutach bezczynności. Po wybudzeniu potrzebują kilku sekund na rozpędzenie talerzy, przez co pierwsze otwarcie folderu trwa dłużej. Do pracy ciągłej przez całą dobę, na przykład jako dysk serwera domowego, lepiej sprawdzają się dyski przeznaczone do takiej pracy niż zwykłe dyski do kopii.

Zamiast kupować gotowy dysk zewnętrzny, można włożyć dysk wewnętrzny do obudowy USB. Przy dyskach 2,5 cala to częsty sposób na wykorzystanie dysku ze starego laptopa; obudowy są w kategorii obudowy i kieszenie na dysk. Przy dyskach 3,5 cala obudowa musi mieć własny zasilacz.

Gotowy dysk zewnętrzny jest prostszy: działa od razu po podłączeniu, a producent dobrał obudowę i zasilanie do dysku. Obudowa ma sens, gdy masz już dysk albo chcesz łatwo wymienić go na większy w przyszłości.

• HDD - dysk talerzowy, zapisujący dane na wirujących talerzach magnetycznych.
• 3,5 i 2,5 cala - formaty dysków; 3,5 cala to dyski komputerów stacjonarnych, 2,5 cala laptopów.
• USB 3.0 - standard USB o przepustowości 5 Gb/s, nazywany też USB 3.1 Gen 1 i USB 3.2 Gen 1.
• GPT i MBR - sposoby zapisu partycji; dyski powyżej 2 TB wymagają GPT.
• NTFS, exFAT - systemy plików; exFAT działa w Windows i macOS.
• Kopia przyrostowa - kopia tylko plików zmienionych od poprzedniej kopii.

1. Dysk ma stać na biurku (stacjonarny) czy jeździć w torbie (przenośny)?
2. Policzyłem dane, które mam dziś, i pomnożyłem co najmniej przez dwa na zapas.
3. Komputer ma wolny port USB 3.0, a przy biurku jest gniazdko na zasilacz.
4. Wiem, w jakim systemie plików sformatować dysk pod moje urządzenia.
5. Zaplanowałem automatyczną kopię w Historii plików lub Time Machine.
6. Najważniejsze dane mają drugą kopię poza domem lub w chmurze.