Wkłady do pisaka 3D - jak narysować pierwszą figurę z szablonu

Pierwszą bryłę rysuje się z płaskich ścianek na macie położonej na szablonie, a potem spawa krawędzie nitką z pisaka. Sześcian 5 cm z pełnymi ściankami zużywa około półtora wkładu PCL 5 m, wersja ażurowa mniej niż połowę.
Wkłady do pisaka 3D najłatwiej opanować na jednej prostej bryle: sześcianie albo pudełku złożonym z płaskich ścianek odrysowanych z szablonu. Pisak 3D, długopis 3D i 3D pen to w sklepach ta sama rzecz, a wkład to odcinek filamentu 1,75 mm, zwykle 5 m. Do pierwszych figur najlepiej nadaje się PCL, bo według kart topi się w 50-60°C, zastyga wolniej niż PLA i przez chwilę daje się poprawiać palcami. Poniżej jest kompletny sposób pracy: od przygotowania szablonu, przez rysowanie ścianek i liczenie zużycia, po spawanie krawędzi w bryłę. Wkłady PCL w zestawach kolorów są w kategorii filament PCL do długopisu 3D.
Powiązane produkty
Zobacz produkty z kategorii „PCL”
Wkłady do pisaka 3D - co przygotować do pierwszej figury
Pierwsza figura udaje się albo nie jeszcze przed włączeniem pisaka. Liczy się podkład, szablon i ustawienie temperatury. Zestaw startowy jest krótki:
- Pisak 3D z trybem PCL albo regulacją od około 50°C. Producent wkładów wymienia jako zgodne m.in. 3dCity P300 Plus, Sunlu SL300A i Myriwell 3D Drawing Pen.
- Wkłady PCL 1,75 mm w 2-3 kolorach. Jeden kolor na ścianki, drugi na krawędzie, trzeci na detale.
- Silikonowa mata albo przezroczysta folia. Karty wkładów opisują PCL jako materiał do rysowania na matach, a gładka mata pozwala zdjąć gotową ściankę bez rozrywania.
- Wydrukowany szablon z siatką bryły, najlepiej w skali 1:1.
- Nożyczki do ucinania końcówek wkładów i nadmiaru materiału.
Jeśli pisak jeszcze nigdy nie pracował, zacznij od włożenia wkładu i kilku próbnych kresek. Kolejność nagrzewania, wkładania i zmiany koloru opisuje osobny poradnik wkład do długopisu 3D - wkładanie i wymiana. Tu zakładamy, że nitka płynie równo, a pisak jest ustawiony na PCL.
Szablon pod matą: jak odrysować płaską ściankę bez odkształceń
Każda bryła z pisaka 3D powstaje z płaskich elementów. Najpierw rysuje się kontury i wypełnienie ścianek na płasko, dopiero potem składa się je w przestrzeni. Szablon kładzie się pod przezroczystą matę albo folię, nie rysuje się bezpośrednio na papierze: gorący PCL potrafi wniknąć we włókna kartki i ścianka odchodzi wtedy z papierowym nalotem.
- Kontur najpierw. Prowadź pisak wzdłuż linii szablonu jednym ciągłym ruchem, z dyszą tuż nad matą. Zbyt wysoko trzymana dysza zostawia nitkę, która opada i faluje.
- Stałe tempo. Nitka powinna wychodzić w tym samym rytmie, w jakim przesuwasz rękę. Zbyt wolny ruch daje grube kluski, zbyt szybki zrywa linię.
- Rogi dociśnij. W narożniku zatrzymaj pisak na ułamek sekundy, żeby nitka zespoliła się z poprzednim odcinkiem.
- Wypełnienie na końcu. Środek ścianki wypełnij liniami równoległymi albo siateczką, zaczynając od jednego boku konturu i kończąc na drugim.
- Odczekaj przed zdjęciem. PCL zastyga wolniej niż PLA. Ściankę zdejmuj z maty dopiero wtedy, gdy przestaje się lepić do palca.
Szablon można przygotować samodzielnie. Siatka sześcianu to sześć kwadratów ułożonych w kształt krzyża: cztery w rzędzie i po jednym nad i pod drugim kwadratem. Do pierwszej figury wystarczy narysować jeden kwadrat 5 x 5 cm linijką na kartce i odrysować go pod matą sześć razy. Jeden szablon dla wszystkich ścianek to najprostszy sposób, żeby bryła wyszła prosta, bo ścianki mają identyczne wymiary. Przy bardziej złożonych figurach (domek, wieża, pudełko z daszkiem) warto drukować gotowe siatki w skali 1:1 i podpisać na nich ołówkiem kolejność rysowania, na przykład: najpierw podstawa, potem ściany boczne, na końcu dach. Przy pracy z dzieckiem taki podpisany szablon zastępuje instrukcję i skraca tłumaczenie.
Najczęstszy błąd początkujących to rysowanie wypełnienia przed konturem. Bez ramki linie wypełnienia nie mają się czego trzymać, a ścianka po zdjęciu z maty skręca się. Drugi błąd to zbyt rzadkie wypełnienie: przy liniach co 5 mm i więcej ścianka zostaje ażurowa i ugina się podczas składania.
Ile wkładu zużywa sześcian 5 cm i jak to policzyć
Zużycie łatwo oszacować z długości linii. Karta szpuli PCL 1 kg podaje około 400 m filamentu 1,75 mm, więc 1 m wkładu to około 2,5 g. Nitka wychodząca z dyszy jest cieńsza niż wkład, ale na potrzeby planowania przyjmij prostą zasadę: ile centymetrów linii narysujesz, tyle mniej więcej centymetrów wkładu zużyjesz, z zapasem na pogrubienia i poprawki.
| Element sześcianu 5 cm | Długość linii | Część wkładu 5 m |
|---|---|---|
| Kontury 6 ścianek | około 1,2 m | około 1/4 |
| Wypełnienie co 3 mm | około 5 m | około 1 wkład |
| Spawanie 12 krawędzi | około 0,6-1,2 m | około 1/8-1/4 |
| Razem, pełne ścianki | około 7 m | około 1,5 wkładu |
Wyliczenie jest proste: ścianka 5 x 5 cm ma obwód 20 cm, więc 6 ścianek to 120 cm konturu. Wypełnienie liniami co 3 mm to około 17 linii po 5 cm, czyli 85 cm na ściankę i około 5 m na cały sześcian. Wersja ażurowa, z samymi konturami i jedną przekątną na ściankę, zmieści się w mniej niż połowie wkładu. Dlatego na pierwsze próby lepszy jest sześcian ażurowy, a pełne ścianki dopiero wtedy, gdy ręka trzyma równe tempo.
Ten rachunek pokazuje też, dlaczego do regularnego rysowania wybiera się zestawy, a nie pojedyncze wkłady. Zestaw 10 x 5 m daje 50 m, czyli materiał na kilka pełnych brył, a zestaw 20 x 5 m to 100 m w 20 kolorach.
Jak łączyć ścianki wkładami do pisaka 3D w bryłę
Składanie to moment, w którym płaskie elementy stają się figurą. Pisak służy tu jak lutownica: nitka PCL spawa krawędzie dwóch ścianek. Kolejność ma znaczenie, bo pierwsze połączenia muszą utrzymać ciężar kolejnych ścianek.
- Podstawa i jedna ściana boczna. Ustaw ściankę boczną pionowo na krawędzi podstawy, przytrzymaj palcami i zrób 2-3 punktowe zgrzewy: na końcach i w środku krawędzi.
- Kolejne ściany boczne. Dostawiaj je po kolei, zawsze najpierw punktowo w narożniku, potem wzdłuż krawędzi.
- Pełne spoiny. Gdy cztery ściany stoją, poprowadź ciągłą linię wzdłuż każdej pionowej krawędzi, od dołu do góry.
- Wieczko. Połóż górną ściankę, zgrzej punktowo cztery narożniki i dopiero potem krawędzie.
- Wykończenie. Drugą, cieńszą linią w innym kolorze obrysuj krawędzie od zewnątrz. Zakryje nierówności spoin.
Przy PCL połączenia są wyjątkowo trwałe, bo materiał zastyga wolno i świeża nitka zdąży się zespolić z wcześniej narysowaną ścianką. Ta sama cecha wymaga cierpliwości: po każdym zgrzewie odczekaj kilka sekund, zanim puścisz ściankę. Za szybko puszczona ścianka opada i spoina rozciąga się w nitkę.
Przy figurach wielokolorowych pomaga zasada jednego koloru na etap. Wszystkie ścianki rysuje się najpierw w kolorze bazowym, potem zmienia wkład tylko raz, na kolor krawędzi, i tym kolorem spawa całą bryłę. Każda zmiana wkładu oznacza wypuszczenie kilku centymetrów nitki do przepłukania dyszy, więc przy pięciu zmianach koloru na jednej figurze ginie łatwo kilkadziesiąt centymetrów materiału. Kolejność od jasnych barw do ciemnych dodatkowo skraca przepłukiwanie, bo ciemny pigment w jasnej nitce widać najdłużej.
| Problem przy składaniu | Przyczyna | Rozwiązanie |
|---|---|---|
| Ścianka odpada | za mało zgrzewów punktowych | 3 punkty na krawędź |
| Bryła krzywa | ścianki różnej wielkości | rysować z jednego szablonu |
| Spoina rozciągnięta | puszczona za wcześnie | trzymać kilka sekund |
| Dziury w narożnikach | brak domknięcia rogu | dodać kropkę materiału |
PCL po zastygnięciu - poprawki palcami i w ciepłej wodzie
Cecha, która odróżnia PCL od PLA, to zachowanie po narysowaniu. Według kart filament PCL wolniej zastyga, a po ostygnięciu pozostaje elastyczny i spoisty, podczas gdy PLA jest bardziej kruchy. W praktyce daje to dwie możliwości poprawek, których przy PLA nie ma.
Pierwsza to korekta tuż po narysowaniu. Przez krótką chwilę świeża linia PCL daje się dogiąć palcem, wyprostować albo docisnąć do sąsiedniej ścianki. To przydaje się przy krzywych krawędziach i przy nóżkach małych figurek, które łatwo narysować za długie.
Druga to zmiękczenie gotowego elementu. Skoro PCL topi się według kart w 50-60°C, element zanurzony w gorącej wodzie powyżej tej temperatury ponownie mięknie i daje się wygiąć. Tę metodę stosuje dorosły, w naczyniu, które nie służy do jedzenia, i tylko przy elementach bez wklejonych dodatków. Dzieci wykonują wyłącznie poprawki palcami na chłodnym materiale.
Odwrotną stroną niskiej temperatury topnienia jest wrażliwość gotowych prac na ciepło. Figura z PCL zostawiona latem za szybą samochodu albo na kaloryferze może się odkształcić. Jeśli praca ma stać na słonecznym parapecie, lepszym materiałem będzie PLA, rysowany w pisaku z wyższym trybem temperatury. Filamenty PLA są w kategorii filament PLA.
Pierwsze projekty z wkładów do pisaka 3D według trudności
Najszybciej uczy się na projektach ułożonych od płaskich do przestrzennych. Każdy kolejny poziom dodaje jedną nową umiejętność: kontur, wypełnienie, łączenie, rysowanie w powietrzu.
| Projekt | Nowa umiejętność | Zużycie wkładu 5 m |
|---|---|---|
| Zakładka do książki | równy kontur | niewielka część |
| Płaska figurka z wypełnieniem | gęste wypełnienie | do połowy |
| Sześcian ażurowy 5 cm | spawanie krawędzi | do połowy |
| Motyl ze skrzydłami pod kątem | łączenie pod kątem | około 1 wkład |
| Wieża Eiffla z szablonu | długie piony, wiele ścianek | 2-3 wkłady |
Po sześcianie dobrym ćwiczeniem jest pudełko z wieczkiem na zawiasie. Zawias rysuje się jako dwie lub trzy krótkie pętle nitki łączące tylną krawędź wieczka z tylną ścianą. Elastyczność PCL po zastygnięciu, opisana w kartach, sprawia, że taki zawias wytrzymuje wielokrotne otwieranie, podczas gdy z kruchszego PLA zwykle pęka po kilku ruchach. To dobry przykład projektu, w którym wybór materiału wynika z funkcji przedmiotu, a nie z koloru.
Rysowanie w powietrzu, czyli pionowe linie bez podparcia, to ostatni etap. PCL ma tu przewagę i wadę jednocześnie: wolne zastyganie ułatwia łączenie, ale pionowa nitka opada, jeśli ruch jest zbyt szybki. Pomaga krótka pauza w punkcie startowym i wolne podnoszenie pisaka, zwykle wolniej niż przy rysowaniu na macie.
Więcej o doborze materiału, długości zestawów i kolorach zbiera przewodnik wkłady do długopisu 3D - jak wybrać. Jeśli dopiero wybierasz urządzenie, przydatny będzie wpis długopis 3D - jaki wybrać.
Najczęstsze pytania
Jakie wkłady do pisaka 3D są najlepsze na początek?
Na początek najlepsze są wkłady PCL 1,75 mm. Według kart topią się w 50-60°C, zastygają wolniej niż PLA i przez chwilę dają się poprawiać palcami, co wybacza błędy przy łączeniu ścianek. Pisak musi mieć tryb PCL. Zestaw kilku kolorów pozwala odróżnić ścianki od krawędzi.
Na czym rysować pisakiem 3D?
Na silikonowej macie albo przezroczystej folii położonej na szablonie. Karty wkładów PCL opisują rysowanie na matach, a gładka powierzchnia pozwala zdjąć ściankę w całości. Bezpośrednio na papierze gorący materiał potrafi wniknąć we włókna kartki i ścianka odchodzi z papierowym nalotem.
Jak połączyć elementy z pisaka 3D?
Spawając je nitką z pisaka. Ustaw dwie ścianki pod właściwym kątem, przytrzymaj palcami i zrób 2-3 zgrzewy punktowe na krawędzi, potem poprowadź ciągłą linię wzdłuż całej krawędzi. Przy PCL po każdym zgrzewie odczekaj kilka sekund, bo materiał zastyga wolno.
Ile wkładów potrzeba na jedną figurę 3D?
Sześcian 5 cm z pełnymi ściankami to około 7 m linii, czyli około półtora wkładu 5 m. Wersja ażurowa mieści się w mniej niż połowie wkładu. Zużycie łatwo policzyć z długości linii: obwód ścianek plus wypełnienie plus krawędzie, z zapasem na poprawki.
Czy figurę z PCL można poprawić po zastygnięciu?
Tak. Świeżą linię da się przez chwilę dogiąć palcem, a gotowy element mięknie ponownie w gorącej wodzie powyżej 50-60°C, czyli temperatury topnienia z kart. Zmiękczanie w wodzie wykonuje dorosły, w naczyniu niesłużącym do jedzenia. PLA takiej korekty nie pozwala, bo jest twardszy i bardziej kruchy.
Dlaczego ścianka z pisaka 3D się skręca?
Najczęściej dlatego, że wypełnienie narysowano przed konturem albo jest zbyt rzadkie. Bez ramki linie nie mają oparcia, a przy odstępach 5 mm i więcej ścianka ugina się. Rysuj najpierw kontur, potem gęste wypełnienie co około 3 mm i zdejmuj ściankę z maty dopiero, gdy przestaje się lepić.
Czy figury z PCL są odporne na ciepło?
Mniej niż z PLA. PCL topi się według kart w 50-60°C, więc praca zostawiona latem w samochodzie albo na kaloryferze może się odkształcić. Figury, które mają stać na słońcu, lepiej rysować z PLA w pisaku z wyższym trybem temperatury.
Jak zrobić szablon do pisaka 3D?
Najprościej narysować jedną ściankę linijką na kartce, na przykład kwadrat 5 x 5 cm, i odrysować ją pod matą tyle razy, ile ścianek ma bryła. Dzięki temu wszystkie elementy mają identyczne wymiary i figura składa się prosto. Przy złożonych bryłach drukuje się gotowe siatki w skali 1:1 i podpisuje na nich kolejność rysowania.
