Scyzoryki wielofunkcyjne, multitoole i noże składane

W wyszukiwarce i w ofertach te nazwy się mieszają: "scyzoryk multitool", "nożyk wielofunkcyjny", "nóż składany multitool". Zamiast nazwy patrz na budowę. Jeśli narzędzie rozkłada się w kombinerki, jest bliżej multitoola. Jeśli główną częścią jest ostrze, a reszta chowa się w okładzinach, to scyzoryk.

Scyzoryk w tej kategorii to multitool Jakemy JM-PJ1003, czyli połączenie scyzoryka i kombinerek. Według karty produktu ma 9 funkcji i jest wykonany ze stali.

Wymiary z karty: 6,5 x 3 cm po złożeniu, czyli mniej więcej jak zapalniczka, i około 13 cm po rozłożeniu. Taki rozmiar mieści się w kieszeni spodni, w etui przy pasku albo w schowku drzwi samochodu.

Klasyczny scyzoryk ma mocne ostrze, ale do chwytania nic nie ma. Kombinerki zmieniają zakres prac: przytrzymasz nimi nakrętkę, wyciągniesz haczyk z ryby, wyprostujesz drut, zaciśniesz zapięcie plecaka, złapiesz gorący garnek nad ogniem. Dlatego na ryby, na działkę i do auta częściej wybiera się scyzoryk z kombinerkami lub multitool.

Kombinerki sprężynowe, takie jak w scyzoryku Jakemy, otwierają się same po zwolnieniu nacisku. Przy powtarzalnej pracy, na przykład wyginaniu drutu czy wyciąganiu haczyków, oszczędza to dłoń. Pamiętaj, że małe kombinerki nie zastąpią pełnowymiarowych: do odkręcenia zapieczonej nakrętki brakuje im długości ramion.

Każda funkcja to dodatkowa grubość i waga. Większość osób regularnie używa trzech, czterech narzędzi: ostrza, otwieracza, wkrętaka i kombinerek. Scyzoryk z dziewięcioma funkcjami jest rozsądnym środkiem: ma to, co potrzebne na wyjeździe, i wciąż mieści się w kieszeni.

Narzędzie wielofunkcyjne wygrywa wygodą, ale przegrywa z narzędziem specjalnym tam, gdzie liczy się siła albo precyzja. Tabela pomaga ocenić, kiedy scyzoryk wystarczy, a kiedy lepiej sięgnąć po coś innego.

Scyzoryk jest więc narzędziem pierwszej pomocy. Jeśli dana praca powtarza się często, kup do niej narzędzie specjalne, a scyzoryk zostaw na sytuacje, w których nie masz nic innego pod ręką.

• Ostrze otwiera się płynnie, bez luzu na boki i bez zgrzytów, a w pozycji otwartej nie chybocze.
• Narzędzia nie wypadają same z rękojeści przy potrząśnięciu, ale da się je wysunąć paznokciem lub kciukiem.
• Kombinerki domykają się na całej długości szczęk, bez szczeliny na czubku.
• Krawędzie rękojeści są gładkie i nie wbijają się w dłoń przy mocniejszym ściśnięciu.
• Opis podaje materiał i wymiary; brak jakichkolwiek danych o stali jest sygnałem ostrzegawczym.

Przy pierwszym rozpakowaniu rozłóż wszystkie narzędzia i złóż je z powrotem. Fabryczny smar bywa gęsty, więc mechanizm może chodzić ciężko; po przetarciu i kropli lekkiego oleju zwykle się dociera.

W scyzorykach i multitoolach najczęściej stosuje się stal nierdzewną. Jest odporna na wilgoć i łatwa w utrzymaniu, choć zwykle szybciej się tępi niż stale węglowe. Stal węglowa trzyma ostrość dłużej i łatwo ją naostrzyć, ale rdzewieje, jeśli nie wytrzesz jej po kontakcie z wodą lub jedzeniem.

Producenci noży podają czasem twardość w skali Rockwella, oznaczaną HRC. W nożach turystycznych spotyka się zwykle wartości w okolicach 54-60 HRC: niższa twardość oznacza ostrze łatwiejsze w ostrzeniu i mniej kruche, wyższa dłużej trzyma ostrość. Karta scyzoryka Jakemy podaje ogólnie stal wysokiej jakości, bez gatunku i twardości.

Ostrze, które złoży się na palce przy mocniejszym nacisku, to najczęstsza przyczyna skaleczeń przy scyzorykach. Przed zakupem i przed każdą cięższą pracą sprawdź, czy ostrze się blokuje i czy jest wyczuwalny opór przy składaniu. Przy narzędziach bez blokady tnij tak, żeby siła szła w kierunku otwarcia ostrza, a nie zamknięcia.

Multitool do kluczy, nazywany też kluczem multitool albo brelokiem wielofunkcyjnym, to najmniejsza wersja narzędzia wielofunkcyjnego. Zwykle jest płaską płytką lub mini scyzorykiem z otwieraczem, małym wkrętakiem, kluczykiem płaskim, czasem nożyczkami. Zawsze masz go przy sobie, ale do pracy wymagającej siły jest za mały.

Jeśli szukasz narzędzia na co dzień, przy kluczach, wybierz najprostsze, lekkie, bez długiego ostrza, bo nie będzie budzić wątpliwości przy kontrolach w budynkach. Scyzoryk z kombinerkami lepiej trzymać w plecaku, torbie albo w aucie.

Multitool rowerowy to zestaw kluczy, a nie scyzoryk. Zamiast ostrza ma imbusy, klucze płaskie, wkrętaki i klucz do szprych, bo tych narzędzi potrzeba przy regulacji siodełka, kierownicy, hamulców i przerzutek. Przykładem jest multitool rowerowy 16 w 1, który według karty ma imbusy 2-6 mm, klucze płaskie 8, 10 i 15 mm oraz klucz do szprych, albo wersja z kluczami Torx T10-T30.

Takie narzędzia są w kategorii narzędzia wielofunkcyjne rowerowe. Jeśli jeździsz na rowerze i chodzisz na ryby, nie ma jednego narzędzia do wszystkiego: rowerowy multitool nie ma noża, a scyzoryk nie ma imbusów.

• Na ryby przydają się ostrze do żyłki i patroszenia, skrobaczka do łusek i kombinerki do haczyków.
• Na biwak - otwieracz do puszek i butelek, piłka do gałęzi na ognisko, ostrze do jedzenia.
• W samochodzie - wkrętaki do drobnych śrub, kombinerki, ostrze do taśmy i opasek.
• Na działce - piłka do przycinania gałązek, ostrze do sznurka i worków, kombinerki do drutu.

Do pracy w lesie i przy ognisku wygodniejszy jest osobny nóż o stałej głowni, a scyzoryk zostaje do drobnych czynności. Na krótkie wyjazdy jeden scyzoryk z kombinerkami zwykle wystarcza.

Polskie prawo nie wprowadza ogólnego zakazu noszenia scyzoryka ani limitu długości ostrza. Kodeks wykroczeń (art. 50a) karze natomiast posiadanie w miejscu publicznym noża lub podobnie niebezpiecznego przedmiotu, gdy okoliczności wskazują na zamiar użycia go do popełnienia przestępstwa. Scyzoryk w plecaku turysty czy w schowku auta nie budzi więc wątpliwości, ale ten sam przedmiot noszony w sposób wskazujący na agresję - tak.

Odrębne zasady obowiązują na imprezach masowych, w niektórych budynkach publicznych, szkołach i sądach, gdzie noże są zwykle zakazane regulaminem. W samolocie noży i narzędzi z ostrzem zwykle nie wolno przewozić w bagażu podręcznym, więc scyzoryk spakuj do bagażu rejestrowanego i przed podróżą sprawdź zasady przewoźnika i lotniska.

W schowku auta scyzoryk z kombinerkami przydaje się częściej, niż się wydaje: przetnie opaskę lub taśmę, dokręci luźną śrubkę w obudowie lusterka, pomoże wyjąć bezpiecznik, otworzy opakowanie żarówki. Trzymaj go razem z kilkoma opaskami zaciskowymi, rękawicami i latarką.

Na dłuższe trasy warto mieć też pompkę lub kompresor do kół i, przy starszym akumulatorze, urządzenie rozruchowe. Pozostałe akcesoria do auta są w dziale wyposażenie i akcesoria samochodowe. Latem nie zostawiaj w aucie narzędzi z akumulatorami, sam scyzoryk znosi upał bez problemu.

1. Oczyść ostrze z brudu i tłuszczu.
2. Użyj osełki lub ręcznej ostrzałki; osełkę zwilż wodą albo olejem zgodnie z instrukcją.
3. Trzymaj stały kąt, zwykle około 15-20 stopni na stronę, i prowadź ostrze od nasady do czubka.
4. Wykonaj tyle samo ruchów po obu stronach, aż na krawędzi wyczujesz drobny zadzior.
5. Usuń zadzior kilkoma lekkimi pociągnięciami na drobniejszej stronie osełki lub na skórze.
6. Sprawdź ostrość na kartce papieru, nie na palcu.

Ząbkowanych fragmentów ostrza nie ostrzy się na płaskiej osełce; do nich służą cienkie pilniki stożkowe.

Po pracy z jedzeniem, w wodzie lub w ziemi umyj narzędzie ciepłą wodą z odrobiną płynu do naczyń, rozłóż wszystkie elementy i dokładnie osusz, także w szczelinach rękojeści. Wilgoć zostawiona w środku to najczęstsza przyczyna rdzy i zacinania się mechanizmu, nawet przy stali nierdzewnej. Po kontakcie z wodą morską płucz szczególnie dokładnie.

Raz na jakiś czas wpuść kroplę oleju do osi ostrza i przegubu kombinerek, porusz kilka razy i wytrzyj nadmiar. Do narzędzi, które mają kontakt z jedzeniem, używaj oleju spożywczego, na przykład parafinowego. Nie myj scyzoryka w zmywarce: wysoka temperatura i detergenty szkodzą okładzinom i sprężynom.

• Otwieraj i zamykaj ostrze, trzymając palce z dala od krawędzi tnącej.
• Tnij zawsze od siebie, nigdy w stronę dłoni lub nóg.
• Nie używaj ostrza jako dźwigni ani wkrętaka - łamie się czubek.
• Nie podawaj otwartego noża ostrzem do drugiej osoby; złóż go albo podaj rękojeścią.
• Przechowuj złożony, w etui, poza zasięgiem dzieci.

Scyzoryk najczęściej ginie dlatego, że nie ma stałego miejsca. Etui przy pasku, kieszeń plecaka albo schowek w drzwiach auta wystarczą, żeby był zawsze tam, gdzie go szukasz. W domu dobrze trzymać go razem z innymi drobnymi narzędziami. Przegląd tego, co przydaje się w domowej szufladzie, jest w kategorii narzędzia do domu, a zestawy wkrętaków precyzyjnych do elektroniki w kategorii zestawy narzędzi.

W samochodzie obok scyzoryka przydają się opaski zaciskowe do doraźnych napraw i kompresor samochodowy do kół. Dla kogoś, kto często sprząta auto, użyteczna jest też akumulatorowa dmuchawa.

Scyzoryk to częsty prezent dla wędkarza, harcerza, kierowcy czy działkowca. Wybierz go pod zainteresowania: na ryby scyzoryk z kombinerkami i skrobaczką, na rower multitool rowerowy, do kieszeni na co dzień mały brelok. Sprawdź, czy narzędzie ma etui lub pudełko, bo to ułatwia noszenie i chroni przed rysami.

Dla dziecka lub nastolatka wybieraj model z blokadą ostrza i bez bardzo ostrego szpica, a pierwsze użycie zrób razem z nim. Nauka bezpiecznego cięcia od siebie i składania ostrza jest ważniejsza niż liczba funkcji.

• Za dużo funkcji. Gruby scyzoryk zostaje w szufladzie, bo nie mieści się w kieszeni.
• Ostrze jako dźwignia lub wkrętak. Czubek łamie się szybciej niż cokolwiek innego.
• Składanie mokrego narzędzia. Wilgoć w rękojeści daje rdzę i zacięty mechanizm.
• Scyzoryk zamiast kluczy rowerowych. Do roweru potrzebne są imbusy, nie ostrze.
• Scyzoryk w bagażu podręcznym. Na lotnisku zwykle trzeba go oddać.

Scyzoryk wielkości 6,5 x 3 cm, jak model Jakemy, mieści się w kieszeni spodni, ale metalowe okładziny z czasem przecierają materiał i rysują telefon. Wygodniejsze jest etui przy pasku albo osobna kieszonka w plecaku lub torbie. Na rybach i na biwaku dobrze przypiąć narzędzie smyczą lub karabińczykiem, bo upuszczone w trawę albo do wody łatwo przepada.

Większe multitoole z pełnowymiarowymi kombinerkami nosi się prawie zawsze w etui. Jeśli narzędzie ma być przy tobie codziennie, wybierz mniejsze; jeśli tylko na wyjazdy - większe, z funkcjami, które się tam przydadzą.

• Scyzoryk - składany nóż z dodatkowymi narzędziami w rękojeści.
• Multitool - narzędzie wielofunkcyjne oparte na kombinerkach.
• Kombinerki sprężynowe - kombinerki, które otwierają się same dzięki sprężynie.
• Blokada ostrza - mechanizm, który nie pozwala ostrzu złożyć się w trakcie pracy.
• HRC - skala twardości Rockwella używana do opisu stali noży.
• Głownia - stalowa część noża, czyli ostrze razem z grzbietem.
• Okładziny - zewnętrzne części rękojeści, metalowe lub z tworzywa.

1. Do czego głównie: cięcie (scyzoryk, nóż), chwytanie (multitool z kombinerkami), rower (multitool rowerowy)?
2. Które 3-4 funkcje będą używane najczęściej i czy narzędzie je ma?
3. Czy rozmiar po złożeniu mieści się w kieszeni lub etui, w którym chcesz go nosić?
4. Czy ostrze ma blokadę i czy pewnie się otwiera i zamyka?
5. Z jakiej stali jest ostrze i czy będzie miało kontakt z wodą lub jedzeniem?
6. Czy będziesz zabierać go w podróż samolotem - wtedy tylko w bagażu rejestrowanym.