Odkurzacz pionowy - bezprzewodowy, myjący i z funkcją mopowania

Sklepy i producenci używają kilku nazw na podobne urządzenia, co utrudnia porównywanie. Odkurzacz pionowy opisuje kształt: urządzenie stoi lub wisi pionowo i prowadzi się je jak miotłę. Odkurzacz bezprzewodowy i odkurzacz akumulatorowy opisują zasilanie - to ten sam sprzęt, tylko inaczej nazwany. Odkurzacz pionowy może jednak mieć kabel, a odkurzacz bezprzewodowy może być małym odkurzaczem ręcznym bez rury.

Odkurzacz 2w1 to najczęściej model pionowy z odpinaną jednostką ręczną. Odkurzacz 3w1 albo odkurzacz myjący dokłada mycie na mokro: ma zbiornik czystej i brudnej wody oraz obracające się wałki. W kartach produktów spotkasz też angielskie określenia: stick vacuum (odkurzacz pionowy), handheld (ręczny), wet and dry (mycie i odkurzanie) oraz combo. Jeśli szukasz konkretnej funkcji, czytaj specyfikację, a nie samą nazwę, bo ten sam model bywa opisany jednocześnie jako pionowy, ręczny i bezprzewodowy.

To jedno z najczęstszych pytań przed zakupem. Odkurzacz tradycyjny (workowy lub bezworkowy na kółkach) ma nieograniczony czas pracy i zwykle większy pojemnik, ale trzeba go ciągnąć za sobą, rozwijać kabel i przepinać wtyczkę między pokojami. Odkurzacz pionowy wyjmuje się z uchwytu w kilka sekund, dzięki czemu sprząta się częściej i krócej, na przykład okruchy po kolacji albo piasek przy wejściu.

W mieszkaniu do około 70 m2 z przewagą twardych podłóg odkurzacz pionowy zwykle wystarcza jako jedyny. W dużym domu z wieloma dywanami i zwierzętami wiele osób trzyma oba: pionowy do codziennych poprawek, tradycyjny do gruntownego sprzątania raz w tygodniu.

Robot sprzątający przejmuje rutynę: jeździ według harmonogramu, gdy nikogo nie ma w domu, i utrzymuje podłogi w porządku bez udziału człowieka. Nie odkurzy jednak schodów, kanapy, materaca, półek ani wnętrza samochodu, nie wjedzie pod niskie meble z wąskim prześwitem i omija kable oraz zabawki. Odkurzacz pionowy robi dokładnie to, czego robot nie potrafi, ale wymaga twojego czasu.

Rozsądny podział wygląda tak: robot codziennie zbiera kurz i sierść z otwartych powierzchni, a odkurzacz pionowy służy do miejsc trudno dostępnych, szybkich poprawek i sprzątania po większym bałaganie. Jeśli możesz mieć tylko jedno urządzenie, a w domu są schody, zwierzęta lub dużo tapicerowanych mebli, odkurzacz pionowy da więcej możliwości. Porównanie robotów z funkcją mopowania znajdziesz w kategorii roboty sprzątające z mopem.

Modele z kablem nie mają ograniczenia czasu pracy i nie wymagają ładowania, ale tracą główną zaletę konstrukcji pionowej: swobodę przechodzenia między pokojami i piętrami. Są też zwykle cięższe przy pracy w trybie ręcznym albo w ogóle go nie mają. Odkurzacz pionowy bezprzewodowy jest dziś zdecydowanie częstszym wyborem i to on dominuje w wynikach wyszukiwania i w rankingach.

Kabel ma sens, gdy sprzątasz rzadko, ale długo i dokładnie, na przykład w dużym domu bez możliwości doładowania w trakcie, albo gdy nie chcesz kiedyś wymieniać akumulatora. W każdym innym przypadku wygodniejszy będzie model akumulatorowy z czasem pracy dobranym do metrażu.

Producenci podają moc na cztery sposoby i nie da się ich bezpośrednio przeliczyć jednego na drugi. Podciśnienie w kPa lub Pa (1 kPa = 1000 Pa) mówi, jak silnie urządzenie zasysa w zamkniętym otworze, czyli jak dobrze wyciągnie piasek z fug i kurz z głębi dywanu. Moc ssania w AW (airwatach) łączy podciśnienie z przepływem powietrza i lepiej opisuje realną skuteczność. Moc silnika w W to pobór energii, a nie efekt sprzątania - dwa silniki o tym samym poborze mogą ssać bardzo różnie.

Porównuj modele w tej samej jednostce i w tym samym trybie. Liczba na pudełku dotyczy zwykle trybu maksymalnego (turbo), w którym czas pracy jest wyraźnie krótszy. Jeśli jeden producent podaje kPa, a drugi AW, porównaj raczej testy na tych samych podłogach niż same liczby. Budowa szczotki i szczelność rury potrafią zmienić efekt bardziej niż kilka kilopaskali różnicy.

Podpowiedzi wyszukiwarki pokazują, że ludzie szukają konkretnych wartości: 20 kPa, 25 kPa, 28 kPa, 30 kPa, a nawet 70 kPa. Wartości powyżej 40-50 kPa pojawiają się zwykle w opisach z platform sprzedażowych i często dotyczą chwilowego maksimum lub innego sposobu pomiaru, więc traktuj je ostrożnie. Orientacyjnie:

Dla porównania w kartach produktów z tej kategorii spotkasz 14 kPa w odkurzaczu myjącym (tryb mocny), 15 kPa w lekkim modelu podstawowym i 28 kPa w dwóch modelach o wyższej mocy. Wyższa moc oznacza szybsze rozładowanie akumulatora, dlatego dobrze działa automatyczna regulacja mocy, która podnosi ją tylko na dywanie lub przy większej ilości kurzu.

Czas pracy podawany w karcie dotyczy prawie zawsze najsłabszego trybu i najlżejszej końcówki bez napędu. Z turboszczotką na dywanie i w trybie maksymalnym realny czas spada zwykle do kilkunastu minut, a w niektórych modelach nawet poniżej dziesięciu. Dlatego przy wyborze patrz na czas w trybie, którego będziesz używać najczęściej, a jeśli producent go nie podaje, przyjmij około jednej trzeciej wartości maksymalnej.

W kartach produktów z tej kategorii czas pracy wynosi 45 minut (dwa lekkie modele) albo 60 minut (model składany z akumulatorem 2500 mAh i model z silnikiem cyfrowym). Czas ładowania to od 2,5 do 4 godzin, więc odkurzacz rozładowany w połowie sprzątania nie wróci szybko do pracy. Wskaźnik naładowania na wyświetlaczu pozwala ocenić, czy zdążysz z całym mieszkaniem.

Odkurzacze pionowe ładuje się na trzy sposoby: przez zasilacz wpinany bezpośrednio w rękojeść, w uchwycie ściennym z kontaktami ładowania albo w stacji stojącej na podłodze. Uchwyt ścienny wymaga wiercenia, ale trzyma też końcówki. Stacja podłogowa nie wymaga montażu, za to zajmuje miejsce przy ścianie. Część modeli stoi samodzielnie bez podpory, co ułatwia krótkie przerwy w sprzątaniu.

Czy odkurzacz może być cały czas podłączony do ładowarki? Akumulatory litowo-jonowe w nowoczesnych odkurzaczach mają elektronikę, która kończy ładowanie po napełnieniu, więc trzymanie urządzenia w uchwycie z ładowaniem jest normalnym sposobem użytkowania przewidzianym przez producentów. Unikaj za to przechowywania w bardzo ciepłym miejscu, na przykład obok grzejnika lub w nasłonecznionym garażu, bo wysoka temperatura szybciej zużywa ogniwa. Gniazdko dla stacji zaplanuj tam, gdzie odkurzacz ma stać na stałe.

Odkurzacze pionowe są bezworkowe: kurz trafia do przezroczystego pojemnika, a wir powietrza (cyklon) odrzuca cięższe cząstki na ścianki, zanim powietrze dojdzie do filtra. W lepszych konstrukcjach metalowa siatka lub kilka cyklonów sortuje zanieczyszczenia według wielkości, dzięki czemu filtr nie zapycha się tak szybko, a moc ssania nie spada wraz z napełnianiem pojemnika.

Pojemnik 500 ml wystarcza na jedno sprzątanie mieszkania bez zwierząt. Przy sierści, dużej ilości piasku albo większym metrażu lepszy jest pojemnik 800 ml lub większy - inaczej trzeba go opróżniać w trakcie. W odkurzaczach myjących pojemnik na suchy brud bywa jeszcze większy (w karcie jednego z modeli 1000 ml), ale obok są zbiorniki na wodę. Zwróć uwagę, czy pojemnik otwiera się jednym przyciskiem nad koszem i czy da się go zdjąć i umyć.

Za cyklonem pracuje filtr, który zatrzymuje drobny pył, zanim powietrze wyjdzie z odkurzacza. Spotkasz kilka typów: filtr wstępny z siatki, zmywalny filtr gąbkowy lub włókninowy (w kartach określany czasem jako MIF), filtr HEPA oraz filtr wylotowy. Filtr HEPA klasy H13 lub H14 zatrzymuje najdrobniejsze cząstki i ma znaczenie dla alergików oraz w domach ze zwierzętami. Ważna jest też szczelność całej obudowy, bo pył omijający filtr przez nieszczelności wraca do pokoju.

• filtr zmywalny płucz pod bieżącą wodą bez detergentu i susz co najmniej dobę, zanim włożysz go z powrotem;
• wilgotny filtr psuje zapach i może uszkodzić silnik, dlatego dobrze mieć drugi na zmianę - część producentów dokłada go do zestawu;
• filtr wymieniaj, gdy po umyciu pozostaje szary albo odkształcony, zwykle co kilka miesięcy przy codziennym użyciu;
• zamienne filtry i wałki kupuje się pod konkretny model - przykłady oznaczeń znajdziesz w kategorii części zamienne do odkurzaczy.

Dla alergika ważniejsza od mocy jest klasa filtra, szczelność i łatwe opróżnianie pojemnika bez wzbijania kurzu. Pojemnik opróżniaj na zewnątrz lub prosto do worka na śmieci.

Szczotka podłogowa decyduje o efekcie sprzątania co najmniej tak samo jak silnik. Zmotoryzowana turboszczotka ma własny silniczek, który obraca wałek z włosiem i wyczesuje dywany. Szczotka miękka z wałkiem z filcu lepiej zbiera drobny pył z paneli i nie rysuje parkietu. Podświetlenie LED z przodu pokazuje kurz pod meblami i na ciemnych podłogach. System przeciw nawijaniu włosów (anti-hair) tnie lub zsuwa włosy z wałka, co oszczędza żmudnego wycinania ich nożyczkami.

Sprawdź, które końcówki są w zestawie, a które trzeba dokupić. W kartach lekkich modeli z tej kategorii w zestawie są zwykle: turboszczotka podłogowa, okrągła szczotka, ssawka szczelinowa i uchwyt ścienny z miejscem na końcówki, a w modelu składanym dodatkowo mała zmotoryzowana szczotka do mebli.

W odkurzaczu pionowym całą masę trzymasz w ręku, a przy odkurzaniu sufitu, schodów czy wnętrza auta odczuwasz ją szybko. Lekkie modele ważą około 1,4-1,7 kg (tyle podają karty dwóch lekkich odkurzaczy z tej kategorii), cięższe konstrukcje z dużym akumulatorem przekraczają 2,5-3 kg. Liczy się także wyważenie: gdy silnik jest wysoko przy rękojeści, odkurzacz wydaje się cięższy przy podnoszeniu szczotki, ale łatwiej nim sprzątać pod meblami.

Pomocne rozwiązania to składana (łamana) rura, która pozwala wsunąć szczotkę pod łóżko lub kanapę bez schylania się, oraz rura teleskopowa, którą dopasujesz do wzrostu. Przy wysokim wzroście sprawdź, czy rura nie jest za krótka, bo zmusza to do pochylania pleców.

Głośność w kartach podaje się w decybelach (dB), ale producenci mierzą ją różnie: jedni podają ciśnienie akustyczne w pewnej odległości, inni poziom mocy akustycznej, który z natury daje wyższą liczbę. W kartach produktów z tej kategorii zakres wynosi od 60 dB do 86 dB i ta różnica wynika częściowo z metody pomiaru, a nie tylko z samego urządzenia. Porównuj więc wartości w obrębie jednego producenta albo z testów wykonanych tą samą metodą.

W praktyce każdy odkurzacz jest głośniejszy w trybie turbo i z turboszczotką. Jeśli sprzątasz wieczorem w bloku albo przy śpiącym dziecku, ważniejszy od liczby w karcie jest tryb eco i możliwość pracy z miękką szczotką.

Odkurzacz myjący (nazywany też odkurzaczem z funkcją mycia, mopującym albo urządzeniem 3w1) jednocześnie zasysa brud i myje podłogę. Czysta woda ze zbiornika nawilża wałek, wałek ściera zabrudzenia, a brudna woda razem z okruchami trafia do drugiego zbiornika. Podłoga nie dostaje brudnej wody z powrotem, jak bywa przy zwykłym mopie. W jednym z modeli z tej kategorii dwa wałki obracają się w przeciwnych kierunkach, a zbiorniki mają 650 ml czystej i 800 ml brudnej wody.

Odkurzacz myjący nie zastąpi zwykłego odkurzacza na dywanie, bo dywanów nie myje się w ten sposób. Dlatego konstrukcje typu combo łączą jednostkę myjącą z odpinanym odkurzaczem pionowym: myjesz podłogi twarde, a dywany i meble odkurzasz na sucho.

Mycie wałkiem nadaje się do płytek, gresu, winylu, kamienia i paneli o podwyższonej odporności na wodę. Przy parkiecie olejowanym i tanich panelach bez zabezpieczenia krawędzi wybierz tryb z małą ilością wody albo samo odkurzanie - nadmiar wody wnika w łączenia i powoduje pęcznienie. Zanim zaczniesz, przeczytaj zalecenia producenta podłogi. Chemię dodawaj tylko taką, którą dopuszcza instrukcja odkurzacza, bo piana może dostać się do silnika.

• funkcja samoczyszczenia płucze wałki w stacji po sprzątaniu, a w części modeli wałki są też suszone - bez tego trzeba je wyjąć i wysuszyć ręcznie;
• zbiornik brudnej wody opróżniaj zaraz po pracy, inaczej po kilku godzinach pojawia się nieprzyjemny zapach;
• filtr jednostki myjącej po umyciu musi wyschnąć przed kolejnym użyciem;
• wymienne wałki i filtry na mokro i na sucho kupuje się pod konkretny model - przykłady są w częściach zamiennych do AGD.

Tryby pracy w odkurzaczach myjących zwykle różnią się ilością wody: tryb automatyczny dozuje ją według zabrudzenia, tryb intensywny podaje więcej wody na kuchnię i wejście, a tryb suchy pozwala tylko odkurzać.

Dywan to najtrudniejsza powierzchnia dla odkurzacza akumulatorowego. Kurz i piasek wchodzą głęboko między włókna, więc potrzebne są trzy rzeczy: turboszczotka z twardym włosiem, wysokie podciśnienie w trybie dywanowym i akumulator, który w tym trybie wytrzyma cały pokój. Automatyczna regulacja mocy, która wykrywa ilość kurzu lub rodzaj podłogi, pomaga oszczędzać baterię na twardych powierzchniach.

Przy dywanach z długim włosiem (shaggy) szczotka może się zakopywać i blokować. Wtedy ustaw niższą moc albo prowadź szczotkę wolniej, w jednym kierunku. Dywan odkurzaj co najmniej raz w tygodniu na obie strony, jeśli to możliwe, a w domu z alergikiem częściej.

Sierść zachowuje się inaczej niż kurz: wbija się w tapicerkę, oplata wałki i szybko zapełnia pojemnik. Przy zwierzętach szukaj szczotki z systemem przeciw nawijaniu włosów, mini turboszczotki do kanapy i legowiska, pojemnika co najmniej 600-800 ml oraz filtra, który zatrzymuje drobny pył i alergeny. Pojemnik z dużym otworem łatwiej opróżnić, gdy sierść się w nim sprasuje.

Pomaga też regularność: krótkie odkurzanie co dzień zbiera mniej sierści niż długie raz w tygodniu, a akumulator wytrzymuje łatwiej. Legowisko i kocyki odkurzaj w trybie ręcznym, a sierść z ubrań zbieraj szczotką tekstylną. Akcesoria do pielęgnacji, które ograniczają ilość sierści w domu, są w dziale artykuły dla zwierząt.

Po zdjęciu rury odkurzacz pionowy staje się odkurzaczem ręcznym. Do samochodu przyda się ssawka szczelinowa (między fotele i w kieszenie drzwi) i mała turboszczotka do tapicerki. Do schodów najwygodniejsza jest mini turboszczotka prosto na korpusie. Na półki, listwy i klawiaturę - okrągła szczotka z miękkim włosiem.

Kurz z elektroniki, kratek wentylacyjnych i trudno dostępnych szczelin czasem łatwiej wydmuchać niż zassać. Do tego służą akumulatorowe dmuchawy do kurzu, w tym modele z funkcją odkurzacza. Dmuchawa nie zastąpi odkurzacza na podłodze, ale dobrze go uzupełnia przy komputerze i w aucie.

Rankingi odkurzaczy pionowych zmieniają się co sezon, a wiele z nich układa modele według ceny lub marki. Zamiast szukać jednego zwycięzcy, porównaj modele w tych samych kolumnach. Poniżej parametry z kart produktów z tej kategorii jako przykład, jak taka tabela wygląda i czego w niej szukać (tam, gdzie karta czegoś nie podaje, zostawiono kreskę).

Z takiej tabeli od razu widać różnice: dwa modele mają tę samą wartość 28 kPa, ale jeden ma o 15 minut dłuższy czas pracy i większy pojemnik, a drugi jest lżejszy i cichszy według karty. Model Samsunga podaje moc w W mocy ssania zamiast kPa, więc z modelami AENO porównasz go tylko w testach. Odkurzacz myjący gra w innej lidze: liczy się w nim mycie, a nie sama moc ssania. Tabelę przy własnych porównaniach uzupełnij o klasę filtra i to, jakie końcówki są w zestawie.

Najprostszy sposób doboru to zacząć od metrażu i rodzaju podłóg, a dopiero potem patrzeć na moc.

Jeśli w domu dominują twarde podłogi, a podłogę myjesz często, rozważ odkurzacz myjący albo połączenie zwykłego odkurzacza pionowego z mopem parowym. Gdy sprzątania jest dużo, a czasu mało, uzupełnieniem będzie robot odkurzający. Więcej sprzętu do porządków w domu znajdziesz w dziale utrzymanie czystości.

Większość spadków mocy wynika z zabrudzenia, a nie z awarii. Prosty plan pielęgnacji wydłuża życie silnika i akumulatora:

1. opróżniaj pojemnik po każdym sprzątaniu, zanim dojdzie do linii maksimum;
2. raz w tygodniu wytrzep lub wypłucz filtr wstępny i przetrzyj cyklon suchą ściereczką;
3. co 2-4 tygodnie umyj filtr zmywalny i susz go co najmniej 24 godziny;
4. po każdym sprzątaniu domu ze zwierzętami sprawdź wałek szczotki i usuń nawinięte włosy;
5. co kilka miesięcy przetrzyj styki ładowania i sprawdź, czy w rurze nie utknęło nic dużego;
6. zużyte filtry, wałki i szczotki wymieniaj na pasujące do modelu - lista typowych części jest w częściach zamiennych.

Pojemnik i elementy plastikowe myj letnią wodą bez rozpuszczalników, a wszystko składaj dopiero po wyschnięciu. Środki do czyszczenia i akcesoria do sprzątania znajdziesz w kategorii sprzątanie.

Akumulator litowo-jonowy traci pojemność z czasem i z liczbą cykli. Po kilku latach intensywnego używania czas pracy zwykle wyraźnie się skraca. Pomaga kilka prostych zasad: nie trzymaj odkurzacza w mrozie ani w upale, nie zostawiaj go na miesiące całkowicie rozładowanego i używaj trybu turbo tylko tam, gdzie jest potrzebny. Przy dłuższej przerwie, na przykład wyjeździe, zostaw akumulator naładowany mniej więcej do połowy.

Przed zakupem sprawdź, czy akumulator da się wymienić samodzielnie (zatrzask zamiast śrub) i czy producent sprzedaje go osobno. To przesądza, czy po kilku latach wymienisz baterię, czy cały odkurzacz. Zużyty akumulator oddaj do punktu zbiórki baterii lub zużytego sprzętu elektrycznego, nie do zwykłych śmieci.

Zanim uznasz odkurzacz za zepsuty, sprawdź najprostsze przyczyny:

Jeśli po wyczyszczeniu filtra i rury problem zostaje, sprawdź instrukcję modelu: wiele odkurzaczy ma zabezpieczenie termiczne, które wyłącza silnik przy przegrzaniu i włącza go po kilkudziesięciu minutach.

• popiołu z kominka i grilla, nawet zimnego - drobny pył zapycha filtr, a żarzące się resztki grożą pożarem;
• wody i mokrych zabrudzeń zwykłym odkurzaczem do pracy na sucho - do tego służy odkurzacz myjący;
• pyłu budowlanego (gips, cement, pył z cięcia płytek) - szybko niszczy filtr i silnik; do tego są odkurzacze warsztatowe;
• ostrych odłamków szkła i dużych przedmiotów, które mogą zablokować rurę lub uszkodzić wałek;
• proszku z tonera i drobnych proszków chemicznych.

Nie ładuj odkurzacza w łazience przy wannie ani na zewnątrz w deszczu i nie używaj uszkodzonego zasilacza. Dziecko może bawić się odkurzaczem tylko pod opieką - turboszczotka potrafi wciągnąć włosy, sznurki i frędzle.

• kPa / Pa - jednostka podciśnienia, czyli siły zasysania; 1 kPa = 1000 Pa;
• AW (airwat) - moc ssania łącząca podciśnienie i przepływ powietrza; bywa podawana jako W mocy ssania;
• cyklon - wir powietrza oddzielający kurz przed filtrem, bez worka;
• filtr HEPA - filtr wysokiej skuteczności; klasy H13 i H14 zatrzymują najdrobniejsze cząstki;
• filtr MIF - oznaczenie zmywalnego filtra w części kart produktów;
• turboszczotka - szczotka z własnym silnikiem obracającym wałek;
• anti-hair - system ograniczający nawijanie włosów na wałek;
• odkurzacz 2w1 - pionowy z odpinaną jednostką ręczną;
• odkurzacz myjący, 3w1, combo - odkurzacz z myciem na mokro i zbiornikami na wodę;
• samoczyszczenie - płukanie (i suszenie) wałków w stacji po sprzątaniu;
• silnik cyfrowy (inwerterowy) - bezszczotkowy silnik o wysokich obrotach, zwykle trwalszy i lżejszy;
• mAh - pojemność akumulatora; przy tym samym napięciu więcej mAh oznacza dłuższą pracę.

1. Jakie podłogi przeważają: panele i płytki, dywany, mieszane?
2. Jaki metraż i ile pięter - czy czas pracy w trybie normalnym wystarczy na całość?
3. W jakiej jednostce podana jest moc (kPa, AW, W silnika) i dla jakiego trybu?
4. Czy jest turboszczotka do dywanów i miękka szczotka do twardych podłóg?
5. Czy szczotka ma system przeciw nawijaniu włosów (ważne przy zwierzętach i długich włosach)?
6. Jaki jest pojemnik (500 ml czy 800 ml i więcej) i jak się go opróżnia?
7. Jaki filtr: zmywalny, HEPA, jakiej klasy, czy jest zapasowy?
8. Ile waży urządzenie i czy rura jest składana lub teleskopowa?
9. Jak się ładuje: uchwyt ścienny, stacja podłogowa, zasilacz - i gdzie stanie?
10. Czy akumulator jest wymienny i dostępny osobno?
11. Czy potrzebujesz mycia na mokro - odkurzacz myjący czy osobny mop parowy?
12. Czy filtry i wałki zamienne do tego modelu są łatwo dostępne?

Inne urządzenia do domu, od czajników po ekspresy, zebrane są w dziale RTV i AGD.